z
- znaczenia:
symbol
- (1.1) metrol. zepto-, przedrostek oznaczający 10-21 wartości modyfikowanej jednostki
- (1.2) mat. trzecia ze współrzędnych w kartezjańskim układzie współrzędnych dla przestrzeni trójwymiarowych
- (1.3) mat. zmienna rzeczywista, symbol używany zwłaszcza, gdy symbole x i y oznaczają inne zmienne
- (1.4) mat. zmienna zespolona
- (1.5) w międzynarodowym alfabecie fonetycznym: spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- (1.3) zob. też układ współrzędnych kartezjańskich w Wikipedii
- (1.5) zob. też spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna w Wikipedii
- źródła:
z (język polski)
[edytuj]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Jungle_Myna-_Looking_out_from_its_nest_inside_a_pipe_I_IMG_2413.jpg/220px-Jungle_Myna-_Looking_out_from_its_nest_inside_a_pipe_I_IMG_2413.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Strawberry_pie_by_karenandbrademerson.jpg/220px-Strawberry_pie_by_karenandbrademerson.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Barcelona_Brownsville.jpg/220px-Barcelona_Brownsville.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Kiszenie_og%C3%B3rk%C3%B3w.jpg/220px-Kiszenie_og%C3%B3rk%C3%B3w.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Man_with_horse.jpg/220px-Man_with_horse.jpg)
- wymowa:
- (1) IPA: [zet],
- (2) IPA: [z] przed słowami rozpoczynającymi się głoską dźwięczną; IPA: [s] przed słowami rozpoczynającymi się głoską bezdźwięczną; tworzy sylabę z pierwszą sylabą następnego słowa; zobacz też: uwagi poniżej;
-
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj nijaki
przyimek
- (2.1) …wskazujący punkt początku ruchu
- (2.2) …wskazujący źródło
- (2.3) …wskazujący okres
- (2.4) …wskazujący składnik, materiał
- (2.5) …wskazujący przyczynę
- (2.6) …wskazujący miejsce znajdowania się
- (2.7) …wskazujący na cel wykonywania czynności
- (2.8) …opisujący związek
- (2.9) …wskazujący zawartość
- (2.10) …wskazujący towarzystwo
partykuła
- (3.1) pot. …poprzedzająca liczbę lub określenie czasu, oznaczająca ich przybliżenie
- przykłady:
- (2.1) Samolot z Kopenhagi do Gdańska leci tylko 50 minut.
- (2.2) Wszystkie te informacje pochodzą z Internetu.
- (2.3) Kupiłam sobie broszę z XV wieku.
- (2.4) Ugotowałem zupę z jarzyn.
- (2.5) Zwierzę wyło z tęsknoty.
- (2.7) Człowiek wykonuje czynności z jajkiem.
- (2.8) Żyli jak kot z psem.
- (2.9) Przysłano mi kopertę z białym proszkiem.
- (3.1) Daj mi z dziesięć złotych na te zakupy.
- synonimy:
- (2.1-6, 2.8-10) ze
- (3.1) ze, mniej więcej, około
- antonimy:
- (2.8-10) bez
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- uwagi:
- (1.1) zobacz też: a • A • ą • Ą • b • B • c • C • ć • Ć • d • D • e • E • ę • Ę • f • F • g • G • h • H • i • I • j • J • k • K • l • L • ł • Ł • m • M • n • N • ń • Ń • o • O • ó • Ó • p • P • (q) • (Q) • r • R • s • S • ś • Ś • t • T • u • U • (v) • (V) • w • W • (x) • (X) • y • Y • z • Z • ź • Ź • ż • Ż
- (2.1-7) i (3.1) przyjmują formę ze, jeśli słowo następujące po przyimku zaczyna się zbitką spółgłosek, zwłaszcza zawierającą z, ż, ź, s, ś lub sz (sybilanty)
- tłumaczenia:
- albański: (2.1) nga; (2.2) nga; (2.3) nga; (2.4) nga; (2.5) nga; (2.6) nga
- amerykański język migowy: (1.1)
- angielski: (2.1) from; (2.2) from; (2.3) from; (2.5) from, of; (2.8) with; (2.9) with; (2.10) with; (3.1) about
- arabski: (2.1) من (min); (2.8) مع (máʕa), بـ (bi-)
- białoruski: (2.1) з
- bułgarski: (2.1) от; (2.2) от; (2.3) от; (2.4) от; (2.5) от; (2.6) от; (2.8) с, със; (2.9) с, със; (2.10) с, със
- chiński standardowy: (1.1) 出 (chū), 从 (cóng), 下 (xià); (2.8) 跟 (gēn), 和 (hé); (2.10) 跟 (gēn), 和 (hé)
- czeski: (2.1) s
- czukocki: (2.8) рээн; (2.9) рээн
- dolnołużycki: (2.1) z, ze
- duński: (2.1) fra; (2.2) fra; (2.3) fra; (2.5) af; (2.8) med; (2.9) med
- esperanto: (2.1) el; (2.2) el; (2.3) el; (2.4) el; (2.5) el; (2.6) el; (2.8) kun; (2.9) kun; (2.10) kun
- francuski: (2.1) de; (2.2) de; (2.3) de; (2.4) de, en; (2.5) de; (2.8) avec; (2.9) avec
- hawajski: (2.9) me; (3.1) me
- hebrajski: (2.1) מן (min); (2.2) מן (min); (2.3) מן (min); (2.5) מן (min); (2.8) עם (im); (2.9) עם (im); (2.10) עם (im)
- hiszpański: (2.1) de; (2.2) de; (2.3) de; (2.4) de; (2.5) de; (2.8) con; (2.9) con
- japoński: (2.1) から (kara); (2.2) から (kara); (2.4) から (kara)
- jidysz: (2.5) פֿון וועגן (fun wegn); (3.1) קעגן (kegn)
- joruba: (2.8) pẹ̀lú
- kaszubski: (2.1) z
- kornijski: (2.1) a; (2.2) a
- litewski: (1.1) iš, nuo; (2.8) su
- lombardzki: (2.8) cun
- łaciński: (2.8) cum
- niderlandzki: (1.1) met
- niemiecki: (2.1) aus, von; (2.2) aus, von; (2.3) aus, von; (2.4) aus; (2.5) aus, vor; (2.7) mit; (2.8) mit; (2.9) mit; (2.10) mit
- norweski (nynorsk): (2.2) frå
- nowogrecki: (2.1) από; (2.2) από; (2.3) από; (2.4) από; (2.5) από; (2.8) με, μαζί; (2.9) με, μαζί
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)
- portugalski: (2.1) de; (2.8) com; (2.9) com; (2.10) com
- rosyjski: (2.1) из; (2.4) из; (2.8) с; (2.9) с; (2.10) с
- rumuński: (2.1) din; (2.2) din; (2.3) din; (2.4) din; (2.8) cu; (2.9) cu
- staroangielski: (2.8) and
- szwabski: (2.1) ouß; (2.2) ouß
- szwedzki: (2.1) från, ifrån; (2.2) från, ifrån; (2.3) från, ifrån
- ukraiński: (1.1) з, зі
- wilamowski: (2.8) myt; (2.9) myt; (2.10) myt
- włoski: (2.1) di, da; (2.8) con; (2.9) con; (2.10) con
- źródła:
- ↑ Witold Mańczak, O zjawisku, które w tekstach polskich występuje w ponad 60% wyrazów, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” nr 29/2015, s. 66.
z (język afrykanerski)
[edytuj]- zapisy w ortografiach alternatywnych:
- odpowiednik arabski: ظ, ض, ذ
- wymowa:
- IPA: /z/
- znaczenia:
litera
- (1.1) z, minuskuła dwudziestej szóstej litery alfabetu afrykanerskiego
- przykłady:
- składnia:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- (1.1) występuje w zapożyczeniach z innych języków oraz w wyrazach dźwiękonaśladowczych
- (1.1) zobacz też: a • A • b • B • c • C • d • D • e • E • f • F • g • G • h • H • i • I • j • J • k • K • l • L • m • M • n • N • o • O • p • P • q • Q • r • R • s • S • t • T • u • U • v • V • w • W • x • X • y • Y • z • Z
- źródła:
z (język angielski)
[edytuj]- wymowa:
- wymowa brytyjska , IPA: /zɛd/
- wymowa amerykańska , IPA: /ziː/
- znaczenia:
litera
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- (1.1) zobacz też: a • A • b • B • c • C • d • D • e • E • f • F • g • G • h • H • i • I • j • J • k • K • l • L • m • M • n • N • o • O • p • P • q • Q • r • R • s • S • t • T • u • U • v • V • w • W • x • X • y • Y • z • Z
- źródła:
z (język czeski)
[edytuj]- znaczenia:
przyimek
- przykłady:
- (1.1) Tisíce Němců z bývalé NDR, kteří nemají práci, hledají zaměstnání v Polsku. → Tysiące Niemców z byłej NRD, którzy nie mają pracy, szukają zatrudnienia w Polsce. (z Internetu)
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- źródła:
z (język dolnołużycki)
[edytuj]- wymowa:
- znaczenia:
przyimek, wyrażający…
- (1.1) związek, wspólnotę
- (1.2) sposób, narzędzie, środek (łącznie z narzędnikiem)
- (1.3) atrybut, cechę
- przykłady:
- (1.1) Bramborska granicujo z Pólskeju → Brandenburgia graniczy z Polską
- (1.2) z nožom kšajaś → kroić nożem
- (1.3) kokot z cerwjenym pjerom. → Kogut z czerwonym piórkiem.
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- przed wyrazami zaczynającymi się od spółgłosek syczących oraz niektórymi połączeniami spółgłoskowymi przybiera formę ze
- źródła:
z (język kaszubski)
[edytuj]- wymowa:
- znaczenia:
przyimek
- (1.1) z
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- źródła:
z (język kataloński)
[edytuj]- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
- (1.1) litera dwudziesta szósta, czyli ostatnia, litera alfabetu katalońskiego, minuskuła litery Z
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- (1.1) zeta
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- uwagi:
- źródła:
z (język litewski)
[edytuj]Zz
- wymowa:
- znaczenia:
litera
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- (1.1) majuskuła Z
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- (1.1) zobacz też: a • ą • b • c • č • d • e • ę • ė • f • g • h • i • į • y • j • k • l • m • n • o • p • r • s • š • t • u • ų • ū • v • z • ž
- źródła:
z (język słowacki)
[edytuj]- wymowa:
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj nijaki
- (1.1) z (litera, czterdziesty piąty znak słowackiego alfabetu)
przyimek
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- etymologia:
- uwagi:
- (1.1) zobacz też: a • á • ä • b • c • č • d • ď • dz • dž • e • é • f • g • h • ch • i • í • j • k • l • ĺ • ľ • m • n • ň • o • ó • ô • p • q • r • ŕ • s • š • t • ť • u • ú • v • w • x • y • ý • z • ž
- źródła:
z (język zulu)
[edytuj]- wymowa:
- IPA: /z/
- znaczenia:
litera
- (1.1) minuskuła dwudziestej szóstej (ostatniej) litery alfabetu zuluskiego
- przykłady:
- składnia:
- synonimy:
- (1.1) majuskuła: Z
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- źródła: