Iluminacija (manuskript)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Giulio_Clovio_001.jpg/250px-Giulio_Clovio_001.jpg)
Iluminirani manuskripti ili oslikani rukopisi su rukopisi urešeni zlatom izrađenim ornamentima, inicijalima, minijaturama i vinjetama.
Rabile su se prozirne ili mutne boje, a zlato se nanosilo u listićima ili u prahu. U početku se koristilo zlato boje mjedi, poslije zlato crvenkasta odsjaja.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/RomancePapyrus.jpg/220px-RomancePapyrus.jpg)
Javljaju se već u kasnoantičko doba, a procvat doživljavaju u srednjem vijeku.
U Hrvatskoj je sačuvano oko 300 iluminiranih rukopisa, pretežno u katedralnim i samostanskim arhivima, knjižnicama i riznicama, te i u knjižnici HAZU i NSK-u. Najstariji iluminirani rukopis kod Hrvata je Splitski evanđelistar (Evangeliarium Spalatense, oko 8.-9. st.). Jedan od najljepših je Misal Jurja Topuskoga iz 15. i 16. st. s minijaturama Julija Klovića.
Iluminacije se stilski razlikuju prema vremenu nastanka te pomažu pri kronološkom određivanju nedatiranih rukopisa.