Sodyum azotür
![]() | |
![]() | |
Diğer adlar Sodyum trinitrür | |
Tanımlayıcılar | |
---|---|
3D model (JSmol)
|
|
ChEBI | |
ChEMBL | |
ChemSpider | |
ECHA InfoCard | 100.043.487 |
EC Numarası |
|
PubChem CID
|
|
RTECS numarası |
|
UNII | |
UN numarası | 1687 |
CompTox Bilgi Panosu (EPA)
|
|
| |
| |
Özellikler | |
Molekül formülü | NaN3 |
Molekül kütlesi | 65.0099 g/mol |
Görünüm | Beyaza kaçan reksiz katı |
Koku | Kokusuz |
Yoğunluk | 1.846 g/cm3 (20 °C) |
Erime noktası | 275 °C (527 °F; 548 K) Şiddetli bir biçimde bileşenlerine ayrışır. |
Çözünürlük (su içinde) | 38.9 g/100 mL (0 °C) 40.8 g/100 mL (20 °C) 55.3 g/100 mL (100 °C) |
Çözünürlük | Amonyakta çok iyi çözünür. Benzende az çözünür. Eter, aseton, hekzan ve kloroformda çözünmez. |
Asitlik (pKa) | 4.8 |
Yapı | |
Hekzagonal, hR12[1] | |
Termokimya | |
Isı sığası (C)
|
76.6 J/mol K |
Standart molar entropi (S⦵298)
|
70.5 J/mol K |
Standart formasyon entalpisi (ΔfH⦵298)
|
21.3 kJ/mol |
Gibbs serbest enerjisi (ΔfG⦵)
|
99.4 kJ/mol |
Tehlikeler | |
GHS etiketleme sistemi: | |
Piktogramlar | ![]() ![]() ![]() ![]() |
İşaret sözcüğü | TEHLİKE |
Tehlike ifadeleri | H300, H310, H410 |
Önlem ifadeleri | P260, P280, P301+P310, P501[2] |
NFPA 704 (yangın karosu) |
|
Parlama noktası | 300 °C |
Öldürücü doz veya konsantrasyon (LD, LC): | |
LD50 (medyan doz)
|
27 mg/kg (oral, sıçan/fareler)[1] |
NIOSH ABD maruz kalma limitleri: | |
PEL (izin verilen) | yok[3] |
REL (tavsiye edilen) | C 0.1 ppm (HN3 olarak) [cilt] C 0.3 mg/m3 (NaN3 olarak) [cilt][3] |
IDLH (anında tehlike) | N.D.[3] |
Güvenlik bilgi formu (SDS) | ICSC 0950 |
Benzeyen bileşikler | |
Diğer anyonlar
|
Sodyum siyanür |
Diğer katyonlar
|
Potasyum azotür Amonyum azotür |
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa).
| |
Bilgi kutusu kaynakları |
Sodyum azotür, NaN3 formüllü inorganik bileşiktir. Bu renksiz tuz çoğu araba hava yastığı sisteminde kullanılan gaz oluşturucusudur. Diğer azotür bileşiklerinin hazırlanabilmesi için de kullanılır. İyonik bir maddede olan sodyum azotür, suda oldukça iyi çözünür ve güçlü bir toksiktir.
Hazırlanışı
[değiştir | kaynağı değiştir]Sodyum azotür sentezi için yaygın bir metot olan "Wislicenus işlemi" amonyaktan başlayan 2 basamağı içerir. İlk basamakta, amonyak sodyum amide dönüştürülür:
- 2 Na + 2 NH3 → 2 NaNH2 + H2
Sonra sodyum amid, diazot monoksit ile birleştirilir:
- 2 NaNH2 + N2O → NaN3 + NaOH + NH3
Kimyasal reaksiyonlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Sodyum azotürün güçlü asitlerle işleme konulması oldukça toksik olan hidrazoik asitin oluşması ile sonuçlanır:
- H+ + N-3 → HN3
Sulu ��özeltileri yok denecek kadar hidrojen azit içerir:
Sodyum azotür nitröz asit solusyonu ile işleme sokularak yok edilebilir:[4] 2 NaN3 + 2 HNO2 → 3 N2 + 2 NO + 2 NaOH
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Stevens E. D.; Hope H. (1977). "A Study of the Electron-Density Distribution in Sodium Azide, NaN3". Acta Crystallographica A. 33 (5). ss. 723-729. doi:10.1107/S0567739477001855.
- ^ "Sodium azide". 22 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2020.
- ^ a b c NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0560". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
- ^ Committee on Prudent Practices for Handling, Storage, and Disposal of Chemicals in Laboratories, Board on Chemical Sciences and Technology, Commission on Physical Sciences, Mathematics, and Applications, National Research Council (1995). "Disposal of Waste". Prudent Practices in the Laboratory: Handling and Disposal of Chemicals. Washington, DC: National Academy Press. s. 165. ISBN 0-309-05229-7. 25 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2016.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- International Chemical Safety Card 09503 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards11 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- Straight Dope on Sodium Azide21 Ağustos 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.