Viski Savaşı
Viski Savaşı | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Yukarıdan aşağıya:
| |||||||
| |||||||
Taraflar | |||||||
| |||||||
Komutanlar ve liderler | |||||||
![]() |
![]() | ||||||
Çatışan birlikler | |||||||
3 HDMS | bilinmiyor | ||||||
Kayıplar | |||||||
0 | 0 |
Viski Savaşı ya da Şişe Savaşları,[1][2] Danimarka ve Kanada arasında Hans Adası üzerinde ortaya çıkan bir sınır anlaşmazlığıdır. İki taraf da 1978'den 2022'ye kadar, adanın kendisine ait olduğunu savunmuştur.[3]
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Hans_Island%2C_2003-08-01%2C_UTC_2301%2C_HDMS_Triton%2C_Commanding_Officer%2C_Cdr._s.g._Per_Starklint.jpg/220px-Hans_Island%2C_2003-08-01%2C_UTC_2301%2C_HDMS_Triton%2C_Commanding_Officer%2C_Cdr._s.g._Per_Starklint.jpg)
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Hans Adası, Grönland ve Ellesmere Adası arasındaki Kennedy Kanalı'nın ortasında bulunan bir adadır. Boğazın ortasından geçen sınır tam olarak adanın üzerinden geçmektedir. Bu sebeple ada, ülkeler arasında bir çatışma yaratmıştır. Kanada ve Danimarka arasında 1973'te imzalanan sınır anlaşmasında Hans Adası üzerinde anlaşılamamış ve adanın sınır kısmı yorumsuz bırakılmıştır.
Haziran 2022'de yapılan bir açıklamada her iki ülkenin de Hans adası üzerinde anlaştıkları açıklanmıştır. Buna göre Danimarka ve Kanada arasında imzalanacak anlaşma uyarınca, Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland ile Kanada'nın Ellesmere adası arasında kalan ada ortadan çizilen bir sınır ile bölünecektir.[4]
Çatışma
[değiştir | kaynağı değiştir]1984 yılında Kanada, adaya bayrağını dikip bir şişe Kanada viskisi bırakarak Danimarka'yı kışkırtmıştır.[5] Danimarka Grönland İşleri Bakanı, aynı yıl içerisinde adaya Danimarka bayrağını asıp bir şişe Snaps ve "Velkommen til den danske ø" (Türkçe: 'Danimarka'nın Adasına Hoş Geldiniz') yazılı bir mektup bırakmıştır.[6][7]
Çözüm süreci
[değiştir | kaynağı değiştir]Her iki ülke de 2005 yılında yaptıkları görüşme ile bir çözüm süreci başlatma kararı almıştır.[8]
Kronoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1980–1983: Kanadalı firma Dome Petroleum, ada ve çevresinde araştırma yaptı.[9][10]
- 1984: Danimarkalı Grönland Bakanı Tom Høyem ada için helikopter kiralayıp adaya bayrak ve bir şişe yerleştirdi.[11]
- 1988: Danimarka Arktik Okyanusu devriye gemisi HDMS Tulugaq adaya gelip taşların üstüste koyulması ile oluşan bir anıt inşa etti. Ayrıca adaya Danimarka bayrağını astı.
- 1995: Danimarkalı bir irtibat subayı ile birkaç jeodezist uçarak adaya ulaşıp başka bir bayrak yerleştirdi.
- 1997 Ağustos'unun sonlarında: Danimarkalı Arktik/Okyanus devriye aracı HDMS Agpa adaya ulaşmaya çalıştı, ancak su üzerindeki aşırı buzlanma nedeniyle Adaya 241 km (150 mil) kala geri çekilmek zorunda kaldı.
- 2001: Ellesmere Adası'nın kuzeyini haritalayan Kanada Jeolojik Araştırmaları jeologları Keith Dewing ve Chris Harrison, helikopterle adaya uçtu.[12]
- 13 Ağustos 2002: Danimarkalı teftiş gemisi HDMS Vædderen adaya ulaştı ve yeni bir taş anıt, bayrak direği ve bayrak dikti. Ancak 1988 bayrağının kaybolduğunu ve 1995 bayrağının ise parçalanmış halde olduğunu fark ettiler.
- 1 Ağustos 2003: Danimarka fırkateyni HDMS Triton'un mürettebatı adaya çıktı ve Danimarka bayrağını yenisi ile değiştirdi.
- 13 Temmuz 2005: Kanadalı askerler adaya iniş yapıp ada üzerine bir plaket ve Kanada bayrağı bulunan geleneksel bir Inuit taş anıtı (İnuksuk) yerleştirdi.
- 20 Temmuz 2005: Sembolik bir hareket olarak Kanada Savunma Bakanı Bill Graham adaya ayak bastı.[13]
- 25 Temmuz 2005: Danimarkalı bir hükûmet yetkilisi, Danimarka'nın Kanada'ya bir protesto mektubu göndereceğini duyurdu.
- 25 Temmuz 2005: Grönland başbakan yardımcısı Josef Motzfeldt, adanın Kanada tarafından işgal edildiğini ve uzmanların adanın hangi ülkeye ait olduğunu belirlemesi gerektiğini belirtti.[14]
- 28 Temmuz 2005: Danimarka'nın Kanada Büyükelçisi, Ottawa Citizen gazetesinde Danimarka'nın Hans Adası sorununa karşı olan bakış açısıyla ilgili bir makale yayınladı.[15]
- 4 Ağustos 2005: Danimarkalı Arktik/Okyanus devriyesi HDMS Tulugaq, Danimarka egemenliğini savunmak için Grønnedal Donanma Karakolu'ndan Hans Adası'na gönderildi. Geminin üç hafta içinde adaya ulaşması bekleniyordu.
- 8 Ağustos 2005: Danimarkalı gazeteler, Kanada'nın Hans Adası'nın geleceği ile ilgili müzakereleri başlatmak istediğini bildirdi. Haberi memnuniyetle karşılayan Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen, "Bayrak savaşını durdurmanın zamanı geldi. Modern, uluslararası bir dünyada yeri yok. Danimarka ve Kanada gibi ülkeler bu tip bir durum için barışçıl bir çözüm bulabilmeli." dedi.[16]
- 16 Ağustos 2005: Danimarka Dışişleri Bakanı Per Stig Møller'in açıklamasına göre, Danimarka ve Kanada Hans Adası'nın geleceğine ilişkin müzakereleri yeniden başlatmayı kabul etti. Danimarka bölgede hemen jeolojik araştırmalara başlayacak ve Per Stig Møller, Kanadalı meslektaşı Pierre Pettigrew ile Eylül ortasında New York'ta buluşacaktı. Bir anlaşmaya varamazlarsa, her iki hükûmet de anlaşmazlığı Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı'na gönderme konusunda anlaştı. Grönland hükûmeti bu eylem planını kabul etti. Bakan, daha sonra Hans Adası'na giden Danimarkalı devriye gemisi HDMS Tulugaq ile ilgili olarak, "Gemiye oraya gitmesi talimatını verdim, ancak [Kanada] bayrağını yırtıp yenisiyle değiştirmeyecekler. Bu, iki NATO müttefiki arasında biraz çocukça bir davranış olurdu."[17]
- 20 Ağustos 2005: Kanada Dışişleri Bakanı Pierre Pettigrew, Kanada'nın adaya ilişkin iddiasının uluslararası hukukta sağlam bir temele sahip olduğunu ve muhtemelen bir dünya mahkemesi önüne çıkmayacağını belirtti. Bakan, bir Canadian Press gazetecisiyle yaptığı telefon görüşmesinde, "Ada üzerindeki egemenliğimiz çok güçlü bir temele sahip" dedi.[18]
- 19 Eylül 2005: Kanada Dışişleri Bakanı Pierre Pettigrew'in açıklamasına göre, Kanada ve Danimarka ada üzerindeki anlaşmazlığı çözmek için bir süreç üzerinde anlaştılar. Pettigrew ve Danimarkalı meslektaşı Per Stig Møller, bu gün New York'ta bir araya geldi. Pettigrew, iki ülkenin "bu sorunu geride bırakmak için birlikte çalışacağını" söyledi. Ancak Pettigrew, Kanada'nın ada üzerinde egemenliği olduğunu yineledi.[19]
- 16 Ağustos 2006: Bir Vancouver jeologu, Kanada hükûmetinden Hans Adası için bir arama izni aldı.[20]
- 17 Mart 2007: Toronto Üniversitesi ve Danimarka Teknik Üniversitesi'nden gelen bilim adamları, 2007 yazında adaya otomatik bir hava istasyonu kurma planlarını açıkladılar.[21]
- Temmuz 2007: Kanada, uydu fotoğraflarını güncelleyip ve daha önceki deniz anlaşmasındaki bahse konu olan sınırın adanın ortasından geçtiğini kabul etti. Danimarka ile uluslararası bir kara sınırı veya ada egemenliği kurulması konusunda müzakerelere devam ettiler.[22]
- 4 Mayıs 2008: Avustralya, Kanada, Danimarka ve Birleşik Krallık'tan gelen uluslararası bir bilim insanı grubu, Hans Adası'na otomatik bir hava istasyonu kurdu.[23]
- 11 Nisan 2012: Kanada ve Danimarka'nın Hans Adası'nı bölme önerisi.
- 29 Kasım 2012: Kanada ve Danimarka, Hans Adası'nın üzerinden geçen sınırı yoksayarak adaya kesin bir sınır koyma konusunda anlaşmaya vardılar.[24]
- 23 Mayıs 2018: Kanada ve Danimarka, Hans Adası üzerindeki anlaşmazlığı çözmek için bir ortak görev gücü oluşturacaklarını ilan etti.[25]
- Şubat 2019: Kanadalı jeolog John Robins, Kanada'nın egemenlik iddiasını desteklemek için Kanada hükûmetinden Hans Adası için bir maden arama izni aldı.[26]
- 12 Eylül 2019: Grönland Hükûmeti, maden arama izni başvurusu için Hans Adası'nın geçici olarak kapatılmasını onaylamaya karar verdi. Bu onay, Kanada Hükûmeti ile Danimarka Krallığı arasındaki bir anlaşmaya dayandırıldı. Bu nedenle Kanadalı jeolog John Robins'in Hans Adası için aldığı maden arama izni, Kanada hükûmeti tarafından askıya aldı. Danimarkalı Andreas G. Jensen'in de maden arama izni başvurusu, bu kapatma anlaşması nedeniyle Danimarka Krallığı tarafından reddedildi.[27]
- 14 Haziran 2022: Kuzey Kutbu'ndaki ıssız ada yüzünden Danimarka ile Kanada arasındaki toprak anlaşmazlığı sona erdi ve iki ülke küçük adayı aralarında bölmeyi kabul etti.[28]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Adaya çıkıp kendi içkilerini bırakıyorlar". Habertürk. 16 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "The Hans Island "liquor wars" between Canada and Denmark may be the cutest dispute in history". The Vintage News (İngilizce). 18 Eylül 2016. 22 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Bender, Jeremy (10 Ocak 2016). "2 countries have been fighting over an uninhabited island by leaving each other bottles of alcohol for over 3 decades". Business Insider. 10 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "İki ülke Hans adası konusunda anlaştı". 14 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2022.
- ^ Healy, Amber (14 Ekim 2018). "Why Canada Keeps Leaving Bottles of Whiskey on a Remote Island". INSH (İngilizce). 17 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Canada, Denmark agree to resolve dispute over Arctic island - World - CBC News". web.archive.org. 14 Eylül 2014. 14 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Levin, Dan (7 Kasım 2016). "Canada and Denmark Fight Over Island With Whisky and Schnapps". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 18 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Truce? Canada, Greenland, Denmark inch closer to settling decades-old spat over Hans Island". CBC. 28 Mayıs 2018. 7 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Malcolm, Andrew H. (11 Şubat 1979). "Dome Petroleum Is Gambling on an Ice‐Bound Bonanza". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Tan, Andrew T. H. (18 Ekim 2010). The Politics of Maritime Power: A Survey (İngilizce). Routledge. s. 186. ISBN 978-1-136-83343-4. 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ News, Nunatsiaq (26 Ağustos 2005). "Taissumani: August 29, 1871 - Hall Names Hans Island". Nunatsiaq News (İngilizce). 1 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ News, Nunatsiaq (10 Nisan 2004). "Greenland, Canada squabbling over pet rock". Nunatsiaq News (İngilizce). 1 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Hans Island | The Canadian Encyclopedia". www.thecanadianencyclopedia.ca. 17 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Josef Motzfeldt: Uforskammet af Canada". KNR (İngilizce). 8 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Article about the Hans Island issue - Embassy of Denmark Canada". web.archive.org. 22 Haziran 2008. 22 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Indland Jyllands-Posten". web.archive.org. 18 Eylül 2005. 18 Eylül 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ AVNSKJOLD, RASMUS (16 Ağustos 2005). "Ø-farcen er slut". www.bt.dk (Danca). 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "CTV.ca | Canada has claim to Hans Island: Pettigrew". web.archive.org. 6 Aralık 2005. 6 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ ""Canada, Denmark agree to resolve dispute over Arctic island"". CBC Canada. 19 Eylül 2005. 29 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Geologist to prospect on disputed Hans Island in Arctic - North - CBC News". web.archive.org. 27 Ocak 2012. 27 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "globeandmail.com: Canadian, Danish scientists join Hans". web.archive.org. 19 Mart 2007. 19 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Satellite imagery moves Hans Island boundary". CBC News. 26 Temmuz 2007. 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "AWS Hans". web.archive.org. 21 Aralık 2014. 21 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Canada, Denmark closer to settling border dispute". 4 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Canada, Global Affairs (23 Mayıs 2018). "Canada and the Kingdom of Denmark (with Greenland) announce the establishment of a Joint Task Force on Boundary Issues". www.canada.ca. 24 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ Weber, Bob (4 Nisan 2019). "Canadian miner files exploratory claim on disputed Arctic island of Hans". CTVNews (İngilizce). 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Indstilling til Naalakkersuisut om midlertidig lukning af Tartupaluk (Hans Ø) for ansøgning om mineraltilladelser". naalakkersuisut.gl. 31 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2021.
- ^ "Denmark, Canada to sign deal ending dispute over tiny Arctic isle". aljazeera.com. 14 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2022.