Shamol atirguli
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Wind_rose_plot.jpg/180px-Wind_rose_plot.jpg)
Shamol atirguli (guli) — Meteorologiya va iqlimshunoslikda ko‘p yillik kuzatishlar asosida ma’lum joydagi shamol rejimini tavsiflovchi vektor diagramma. U ko‘pburchak shaklida bo‘lib, diagramma markazidan turli yo‘nalishlarga (ufq rumblariga) tarqaluvchi nurlarning uzunligi shu yo‘nalishlardagi shamollarning takrorlanish darajasiga (shamol "qayerdan" esishiga) mutanosib bo‘ladi. Shamollar diagrammasi aerodromlarning uchish-qo‘nish yo‘laklarini, avtomobil yo‘llarini qurishda, aholi punktlarini rejalashtirish (binolar va ko‘chalarni maqsadga muvofiq joylashtirish)da, turar-joy massivi va sanoat zonasining o‘zaro joylashuvini baholash (sanoat zonasidan chiqindi moddalarning tarqalish yo‘nalishi nuqtai nazaridan)da hamda boshqa ko‘plab xo‘jalik masalalarini (agronomiya, o‘rmon va bog‘ xo‘jaligi, ekologiya va hokazo) hal qilishda hisobga olinadi.
Haqiqiy kuzatuv ma’lumotlari asosida tuzilgan shamol guli, qurilgan ko‘pburchak nurlarining uzunligiga qarab, ushbu hududga havo oqimi eng ko‘p keladigan ustuvor yoki hukmron shamol yo‘nalishini aniqlash imkonini beradi. Shu sababli, bir qator kuzatishlar asosida yaratilgan asl shamol guli turli nurlarning uzunligida sezilarli farqga ega bo‘lishi mumkin.
Meteorologiyadan tashqari, "shamollar guli" atamasi an’anaviy tarzda geraldikada va ba’zan geografik xaritalarning izohlarini tayyorlashda qo‘llaniladi, ammo u boshqacha ma’noga ega. Geraldikadagi shamollar guli - bu dunyo tomonlarining azimutlari bo‘ylab nurlarning bir tekis taqsimlangan tasviri bo‘lib, ularning belgilarini ifodalaydi.
Turli koʻrinishlarning misollari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shamollar diagrammasi nafaqat shamol yoʻnalishini, balki shamol chastotasini (maʼlum bir belgiga koʻra – kunlik, oylik, yillik), shuningdek shamol kuchini, shamolning davomiyligini (kuniga daqiqa, soatiga daqiqa) ham koʻrsatishi mumkin. Bunda, oʻrtacha qiymatlarni ham, maksimal qiymatlarni ham ifodalash uchun shamollar diagrammalari mavjud boʻlishi mumkin.
Belgining boshqa joylarda qoʻllanilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Geraldikada "shamollar guli" deb ataluvchi ramz stilizatsiyalangan yulduz ko‘rinishida bo‘ladi. Bu ramz turli tashkilotlarning emblematikasida qo‘llaniladi: NATO (to‘rt nurli), AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi (16 nurli), Rossiya Federatsiyasining Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Transport vazirligi (8 nurli), shuningdek, shaharlar gerblarida va boshqa joylarda ham ishlatiladi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]
![]() |
Vikiomborda Shamol atirguli haqida turkum mavjud |