Mehiko
Lidnanznam![]() |
Flag![]() |
Valdkund | Meksik |
Eläjiden lugu (2020) | 9,209,944 ristitud |
Pind | 1,485 km² |
![]() | |
Pämez' | Marti Batres (kezaku 2023—, Martí Batres) |
Telefonkod | +52−55 |
Aigvö | tal'vel UTC−6, kezal UTC−5 |
Mehiko (isp.: Ciudad de México [sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko], lühenduz CDMX, nauatl': Āltepētl Mēxihco [aːl'tepeːt͡ɬ meːˈʃiʔko]) om Meksikan pälidn (vspäi 1821) da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan federaline ümbrik oficialižikš. Kaikiš suremb ispanijankel'ne lidn mail'mas, Pohjoižamerikan kaikiš enamba elänzoittud lidn.
Istorii
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Lidnan aluz om pandud ispanijalaižil vl 1521 muretud Tenočtitlanan (actekiden pälidn) sijas. Uz' nimi om sündnu ispanijalaižil heiden vägitungendan aigan: Mehitli om actekiden sodajumalan nimi.
Vn 1985 19. päiväl sügüz'kud jäl'gmäine sur' manrehkaiduz tegihe lidnas, kümne tuhad ristituid pölištuiba.
Geografijan andmused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Zona_Metropolitana_de_M%C3%A9xico.svg/230px-Zona_Metropolitana_de_M%C3%A9xico.svg.png)
Lidn sijadase valdkundan suvipalas, Meksikan mägišton katl'uses, 2240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Viž vulkanad ümbärtas lidnad 3500..3930 m ü.m.t. kortte. Ei ole londuselišt lähtendad vedele katl'usespäi, ka lidn alištub sur'vezile, konz sadeged jokseškatas mägiden pautkilpäi. Lidnan järviden sistem om zavottüd saudas actekoil völ ümbärdamha sur'vezid.
Klimat om subtropine korktoiden mägiden. Voden keskmäine lämuz om +18,3 C°, sulakun-kezakun +19,9..+20,9 C°, kül'mkun-uhokun +15,5..+17,1 C°. Ekstremumad oma −4,4 C° (uhoku) i +33,9 C° (sulaku, semendku). Paneb sadegid 861 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (137..177 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-sulakus (77 mm pol'vodes). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 44..48 % röunoiš uhokus-sulakus i 64..70 % kezakus-redukus. Pölütorokad da manrehkaidused oma paksud.
Tobmuz
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Federaline Mehiko-ümbrik jagase 16 rajonaks (üks'lugu isp.: demarcación).
Edeližed lidnan pämehed oma Klaudia Šeinbaum (Claudia Sheinbaum, tal'vku 2018 — kezaku 2023), Hose Ramon Amieva vl 2018 (José Ramón Amieva, 29. keväz'ku — 4. tal'vku), Migel' Anhel' Mancera Espinosa (Miguel Ángel Mancera Espinosa, tal'vku 2012 — keväz'ku 2018).
Eläjad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Vn 2010 Meksikan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 851 080 ristitud. Kaik 9 209 944 elajad oli lidnas vl 2020 1485 km² pindal. Enamba mi 21,8 mln ristituid elädas Mehikon lidnaglomeracijas (vn 2020 andmused).
Metisad i katolikad oma enambuses lidnan eläjiden keskes.
Transport
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Lidnan südäimine kundaline transport om metropoliten, kiruhtramvai, kiruhavtobusad, avtobusad da trolleibusad, taksid i maršruttaksid (isp.: peseros). Vspäi 1969 metro radab lidnas da sen erasiš kaimdailidnoiš (vl 2016 oli 12 jonod, 195 stancijad, 226,5 km raudted).
Mehikon rahvahidenkeskeine civiline lendimport Benito Huaresan nimed[1] (MEX / MMMX, 50,3 mln passažiroid vl 2019, 567 tuh. tonnoid jüguid vl 2021) om saudud 2230 m ü.m.t. korktusel, sijadase vides kilometras päivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid AÜV:oihe, Evropha i Suviamerikan äjihe maihe, mugažo Meksikadme. Uz' lendimport linneb 16 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi, se om sauvomižes vspäi 2014.
Homaičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- ↑ Mehikon rahvahidenkeskeižen lendimportan sait (aicm.com.mx). (isp.) (angl.)
Irdkosketused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]![]() |
Mehiko Vikiaitas |
Pohjoižamerikan pälidnad | ||
Baster | Bel'mopan | Bridžtaun | Gvatemal-lidn | Havan | Kastri | Kingstaun | Kingston | Managua | Mehiko | Nassau | Ottav | Panam-lidn | Port-o-Prens | Port of Spein | | Rozo | San Hose | San Sal'vador | Santo Domingo | Sent Džons | Sent Džordžes | Tegusigal'p | Vašington | ||