Sin-chiâⁿ-kí
Guā-māu
(Tùi Neogene choán--lâi)
Sin-chiâⁿ-kí 23.03–23.03 pah-bān nî chêng | |
Thong sî-kî ê pêng-kin tāi-khì O 2 hâm-liōng |
iok. 21.5 thé-chek %[1][2] (hiān-tāi chúi-chún ê 108 %) |
Thong sî-kî ê pêng-kin tāi-khì CO 2 hâm-liōng |
iok. 280 ppm[3] (kang-gia̍p sî-tāi chìn-chêng chúi-chún ê 1 pōe) |
Thong sî-kî ê pêng-kin piáu-bīn un-tō͘ | iok. 14 °C[4] (koân kòe hiān-tāi chúi-chún 0 °C) |
Sin-chiâⁿ-kí (eng. Neogene period; ji̍t. 新成紀[6]) sī chi̍t toāⁿ tē-chit sî-tāi, sî-kan sī 23.03 kàu 2.58 pah-bān-nî chêng chi kan. Pún sî-tāi sī í-chá kóng--ê tē-saⁿ-kí (tertiary period) ê āu tōaⁿ.
Tiām chit-ê sî-kî, chhī-leng-lūi kap chiáu-lūi kè-sio̍k hiòng hiān-tāi hêng-thé chìn-hòa, tông-sî kî-tha ê seng-bu̍t siong-tùi khah bô piàn-hòa. Siōng chá ê lâng-kho tōng-bu̍t tī sî-kî ê bóe chām chhut-hiān tī Hui-chiu. Tāi-lio̍k ê sóa-tāng lāi-bīn khah oa̍h-hiáⁿ--ê sī Sian-sin-sè bóe-kî Pak Bí-chiu kap Lâm Bí-chiu ê sio-chiap, chit-ê sū-kiāⁿ chhiat tn̄g liáu Thài-pêng-iûⁿ kap Tāi-se-iûⁿ chi kan ê sio-joa̍h iûⁿ-liû.
Tī Sin-chiâⁿ-kí, Tē-kiû ê ūn-tōng bêng-hián kàng-kē, tè-bé ín-chhōa ji̍p Tē-sì-kí ê chē kái peng-hô-hòa (glaciation).
Chham-chiàu
[siu-kái | kái goân-sí-bé]- ↑ Image:Sauerstoffgehalt-1000mj.svg
- ↑ File:OxygenLevel-1000ma.svg
- ↑ Image:Phanerozoic Carbon Dioxide.png
- ↑ Image:All palaeotemps.png
- ↑ Krijgsman, W.; Garcés, M.; Langereis, C. G.; Daams, R.; Van Dam, J.; Van Der Meulen, A. J.; Agustí, J.; Cabrera, L. (1996). "A new chronology for the middle to late Miocene continental record in Spain". Earth and Planetary Science Letters. 142 (3-4): 367–380. Bibcode:1996E&PSL.142..367K. doi:10.1016/0012-821X(96)00109-4.
- ↑ 鈴木 寿志 & 石田 志朗 (2005). "PalaeogeneとNeogeneに対応する日本語について". 111 (9): 565–568. doi:10.5575/geosoc.111.565.
![]() | Pún bûn-chiuⁿ sī chi̍t phiⁿ phí-á-kiáⁿ. Lí thang tàu khok-chhiong lâi pang-chō͘ Wikipedia. |