Eero Saarinen
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
20 sierpnia 1910 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
1 września 1961 |
Narodowość |
fińska, amerykańska |
Uczelnia | |
Nagrody |
AIA Gold Medal (pośmiertnie, 1962) |
Praca | |
Budynki | |
Projekty |
Gateway Arch, główny terminal na terenie portu lotniczego Waszyngton-Dulles, terminal TWA na lotnisku Kennedy’ego w Nowym Jorku, Bell Labs Holmdel Complex |
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Washington_Dulles_International_Airport_main_terminal.jpg/240px-Washington_Dulles_International_Airport_main_terminal.jpg)
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Jfkairport.jpg/240px-Jfkairport.jpg)
Eero Saarinen (ur. 20 sierpnia 1910 w Kirkkonummi, zm. 1 września 1961 w Ann Arbor) – amerykański architekt i projektant wnętrz pochodzenia fińskiego, jedna z najważniejszych postaci amerykańskiej architektury lat 50. XX wieku.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Eero Saarinen urodził się w domu zaprojektowanym przez swego ojca, Eliela, i pełniącym zarazem rolę studia projektowego, zwanym Hvitträsk. Od dzieciństwa dużo rysował oraz rzeźbił. W 1923 Saarinenowie wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, lecz kiedy była okazja, odwiedzali rodzinne strony. Eero Saarinen odbył studia rzeźbiarskie w Paryżu, ale pod koniec 1931 wrócił do Stanów Zjednoczonych i rozpoczął studia architektoniczne na Uniwersytecie Yale (w Yale School of Architecture). W 1934 szkołę ukończył, po czym wraz ze swoim przyjacielem, rzeźbiarzem Carlem Millesem, wyruszył w podróż po Europie i Bliskim Wschodzie. Zwiedził Grecję, Egipt, Syrię, Palestynę, Włochy. W Niemczech poznał szkołę Bauhausu, twórczość Miesa van der Rohego i Ericha Mendelsohna. W Finlandii podziwiał Alvara Aalto, we Francji Le Corbusiera, a w Szwecji Gunnara Asplunda[1]. Przez pewien okres pracował w Helsinkach przy renowacji XIX-wiecznego Teatru Szwedzkiego. W 1936 powrócił do Bloomfield Hills i zaczął wykładać na Cranbrook Academy of Art, gdzie dziekanem wydziału architektury był jego ojciec. Tam poznał Lily Swann, którą poślubił w 1939. Miał z nią dwójkę dzieci, Erica i Susan[2]. Jego małżeństwo nie układało się pomyślnie. W 1952 poznał krytyczkę sztuki Aline Bernstein, która została jego drugą żoną w 1954, zaledwie kilka miesięcy po rozwodzie z Lily[3]. Z drugiego związku miał syna Eamesa. Na początku lat sześćdziesiątych zaczął poważnie chorować. Był coraz słabszy, cierpiał na częste zaniki pamięci. Zmarł po nieudanej operacji usunięcia guza mózgu[4].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Współtworzył specyficzny dla Stanów Zjednoczonych, zindustrializowany styl międzynarodowy, wzbogacony o doświadczenia europejskiego modernizmu. Z betonu formował śmiałe, organiczne formy. Wynalazł nowe materiały, które odtąd zaczęły być stosowane w budownictwie, m.in. eksperymentując z materiałami samochodowymi, skonstruował szyby, które odbijały 70% światła słonecznego dobiegającego z zewnątrz, a przyciemniały wnętrze budynku. Stosował porcelanową emalię, którą pokrywał ściany betonowe, stal z naturalną warstwą patyny, nazwaną COR-TEN, dzięki której metal nie ulegał korozji i był zabezpieczony przed opadami atmosferycznymi[5].
Współpracował z Eamsem nad meblami z giętej sklejki (od 1937). W 1949 poznał polskiego architekta Macieja Nowickiego. Razem wykonali szkice projektowe kampusu Uniwersytetu Brandeisa[6]. Pracował razem z ojcem aż do jego śmierci, w 1950, po czym przejął jego przedsiębiorstwo.
Od 1950 pracował z Césarem Pellim. Pod koniec lat pięćdziesiątych jego styl ewoluuje ze ścisłego modernizmu ku coraz większej ekspresji, zapowiadając nadejście postmodernizmu[7].
Główne dzieła
[edytuj | edytuj kod]- General Motors Technical Center w Warren (1949–1956)
- Kresge Auditorium w Instytucie Technicznym Massachusetts (1953–1955)
- Północny Kościół Chrześcijański w Columbus (Indiana) (1955-1964)
- budynek IBM w Rochesterze (1956–1958)
- IBM Research Center w Yorktown w Nowym Jorku (1956–1961)
- laboratoria Bell Labs w Holmdel w New Jersey (1957–1962)
- siedziba Deere & Company w Moline (1956–1964)
- budynek ambasady amerykańskiej w Londynie, projektowany z Rosenbergiem, Yorkiem, Mardallem (1955–1960)
- Gateway Arch w St. Louis (1947–1965)
- budynek terminalu TWA (port lotniczy Johna F. Kennedy’ego w Nowym Jorku), najbardziej znany projekt Saarinena, forma zbudowana z parabolicznych kształtów, przypominająca dynamikę rozłożonych skrzydeł (1956–1962)
- port lotniczy Waszyngton-Dulles (1958–1963)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 36. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 37. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 85. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 230. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 92. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 107. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ↑ J. Merkel, Eero Saarinen, s. 148 i 149. Phaidon Press Ltd., 2005.
- ISNI: 0000000081202894
- VIAF: 41868977
- ULAN: 500006141
- LCCN: n50016251
- GND: 118604430
- NDL: 00455092
- LIBRIS: xv8bd55g4xfqhhx
- BnF: 120982076
- SUDOC: 029333482
- NLA: 35470596
- NKC: xx0081078
- NTA: 071135995
- BIBSYS: 90409664
- CiNii: DA02021566
- Open Library: OL1820080A
- PLWABN: 9810580862705606
- NUKAT: n02093003
- J9U: 987007506285705171
- CANTIC: a11647930
- LNB: 000212371
- KRNLK: KAC2018N1773
- LIH: LNB:BCco;=Bn