Przejdź do zawartości

Jezioro Genewskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jezioro Genewskie
Jezioro Lemańskie
Ilustracja
Mapa Jeziora Genewskiego
Położenie
Państwo

 Szwajcaria
 Francja

Miejscowości nadbrzeżne

Genewa, Lozanna

Wysokość lustra

372,05 m n.p.m.

Wyspy

Ile de la Harpe, Ile de Peilz

Morfometria
Powierzchnia

581,4 km²

Wymiary
• max długość
• max szerokość


72,3 km
13,8 km

Głębokość
• średnia
• maksymalna


154 m
309 m

Objętość

89 km³

Hydrologia
Rzeki zasilające

Rodan

Rzeki wypływające

Rodan

Położenie na mapie Alp
Mapa konturowa Alp, po lewej nieco u góry znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Genewskie”
Położenie na mapie Francji
Mapa konturowa Francji, po prawej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Genewskie”
Położenie na mapie Szwajcarii
Mapa konturowa Szwajcarii, po lewej nieco na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Genewskie”
Położenie na mapie Górnej Sabaudii
Mapa konturowa Górnej Sabaudii, u góry znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Genewskie”
Położenie na mapie Vaud
Mapa konturowa Vaud, blisko centrum na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Jezioro Genewskie”
Ziemia46°26′N 6°33′E/46,433333 6,550000
mapa izobaryczna
Jezioro Genewskie
Ujście Rodanu do Jeziora Genewskiego

Jezioro Genewskie (hist. Jezioro Lemańskie, fr. Lac Léman lub Lac de Genève, wł. Lago Lemano lub Lago di Ginevra, niem. Genfersee) – jezioro położone na granicy Szwajcarii i Francji, znajduje się w obniżeniu tektonicznym między Alpami i Jurą. Największe jezioro w Alpach i Europie Zachodniej. Jezioro Genewskie nie zostało uznane największym jeziorem w Szwajcarii, ze względu na obszar należący również do Francji.

Podstawowe dane liczbowe dotyczące jeziora

[edytuj | edytuj kod]
  • powierzchnia 581,4 km²; jezioro tradycyjnie dzieli się na dwie części: le Petit Lac („Małe Jezioro”, od Genewy po Yvoire we Francji), liczące 81,2 km² czyli ok. 15% powierzchni, oraz le Grand Lac („Wielkie Jezioro”, od Yvoire do Villeneuve);
  • głębokość maksymalna 308,99 m[1], średnia 154 m;
  • długość maksymalna (wzdłuż linii łączącej Villeneuve i Genewę) 72,3 km[2];
  • szerokość maksymalna (pomiędzy Évian-les-Bains i Lozanną) 13,8 km[2];
  • objętość wód jeziora ok. 89 miliardów m³[2];
  • długość linii brzegowej 200,2 km, z tego na Szwajcarię przypada 142,2 km (kanton Vaud – 102 km, kanton Valais – 7,6 km, kanton Genewa – 32,6 km), a na Francję (departament Haute-Savoie) – 58 km[2];
  • powierzchnia basenu jeziora (wraz z jeziorem) 7.976 k/m²;
  • podział powierzchni jeziora: do Szwajcarii należy 345 km², a do Francji – pozostałe 236,4 km²;
  • średnie położenie lustra wody na wysokości 372,05 m n.p.m. System śluz u wylotu Rodanu z jeziora w Genewie umożliwia regulację poziomu lustra wody w zależności od aktualnych warunków, zwłaszcza pór roku. Średni wysoki poziom wody w okresie letnim utrzymywany jest na poziomie 372,3 m. Średni niski poziom wody w okresie zimowym wynosi 371,7 m. W latach przestępnych obniża się go do 371,5 m[2] celem wykonywania niezbędnych prac konserwacyjnych.
  • do jeziora wpływa kilkaset rzek i rzeczek, z których największą jest Rodan; Rodan jest również jedyną rzeką wypływającą z jeziora. Wyprowadza on z jeziora średnio 243 m³ wody/s;
  • na jeziorze jest 5 wysp (nie licząc wystających z wody skał i większych głazów), są to: Île de Choisi, Île de Salagnon, Île de la Harpe, Île aux Oiseaux i Île de Peilz[2];
  • według różnych obliczeń, jezioro wypełni się w sposób samoistny osadami za ok. 42 000 (według Colleta) do 64 000 (według Forela) lat;
  • na jeziorze obserwowany jest cykliczny przypływ, którego wysokość wynosi 4,4 mm (cztery i cztery dziesiąte milimetra), natomiast amplituda ruchów sejszowych na Jeziorze Genewskim może osiągać 20 cm na wysokości Morges i około 40 cm w rejonie Genewy;
  • gdyby udało się osuszyć jezioro, Rodan potrzebowałby 16 lat i 11 miesięcy, by wypełnić misę jeziorną do obecnego poziomu;
  • gdyby między portami w Morges i Évian-les-Bains naciągnąć idealnie prosto linę, to na środku szerokości jeziora byłaby ona zanurzona ok. 6 metrów pod lustrem wody (wynika to z kulistości Ziemi);
  • gdyby cała ludność świata (ok. 6,6 miliarda w listopadzie 2007 r.) zanurzyła się w jeziorze, jego poziom podniósłby się zaledwie o ok. 70 cm.
  • jezioro stało się inspiracją do stworzenia m.in. „Liryków lozańskichAdama Mickiewicza i „Rozłączenia” Juliusza Słowackiego.

Na północnym brzegu jeziora znajdują się winnice, zgrupowane w dwa rejony winiarskie: La Côte na zachód od Lozanny i Laveaux na wschód od tego miasta.

Nad jeziorem leżą miasta Genewa, Lozanna i Nyon oraz liczne ośrodki turystyczne, wypoczynkowe, sportowe i uzdrowiskowe m.in.:

Fauna jeziora

[edytuj | edytuj kod]

W Jeziorze Genewskim występuje ok. 30 gatunków ryb. Najpospolitsze to płoć, lin, okoń i szczupak. Typowymi gatunkami są tu palia alpejska i kilka podgatunków Salmo trutta. Występuje tu także miętus pospolity, spotykany nawet na największych głębokościach (ok. 300 m) oraz niestanowiący elementu naturalnej fauny jeziora sum pospolity[3].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Według pomiarów wykonanych przez Uniwersytet Genewski w 2012 r. [1]
  2. a b c d e f Le lac Léman. Société Internationale de Sauvetage du Léman, 12 grudnia 2012. [dostęp 2024-05-11]. (fr.).
  3. Matthieu Gafsou, Rencontrez les habitants du Léman, Lausanne: CGN, 2023.