Salland
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/LocatieSalland.png/220px-LocatieSalland.png)
Salland (Nedersaksies: Sallaand) is 'n historiese streeksheerskappy in die weste en noorde van die huidige Nederlandse provinsie Overijssel. Tans word die naam Salland gebruik om 'n streek aan te dui wat ooreenstem met die deel van die voormalige heerskappy min of meer ten weste van Twente. Daar woon ongeveer 551 000 mense (2023).
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Salland (of Salalant, soos dit eers bekend gestaan het) word die eerste keer in die vroeë Middeleeue genoem. Die streek is waarskynlik vernoem na die rivier IJssel, voorheen bekend as Isala, en die meerland Sallzee by die samevloeiing van die riviere Vecht en IJssel. Die streek kan die oorspronklike woning van die Saliese Franke wees.
Salalant het op daardie oomblik bestaan uit die gebied tussen Wijhe, Mastenbroek en Dalfsen, met ander woorde, die streek rondom Zwolle. In 795 het Salalant aan 'n graaf Wracharius behoort en het in die familie se besit gebly tot die 11de eeu. In 814 word melding gemaak van 'n Salahom, geleë waar die IJssel in die Sallzee uitmond, en die verkryging daarvan deur die Lorsch Abbey (naby Worms). In 1086 het die vier dele van Oversticht (d.w.s. Salland, Twente, Vollenhove en Drenthe) eers aan Egbert III, afstammeling van Wracharius, en graaf van Salland, Westergo en Estergo behoort, maar is deur die Heilige Romeinse keiser Hendrik IV gekonfiskeer en aan die Prinsbisdom van Utrecht gegee.
Salalant het geleidelik na die suide gegroei tot by die riviere Meppelerdiep en Reest en na die weste tot by die Regge. In 1046 het Deventer en sy omgewing tot die provinsie Hamaland behoort, maar is in 1246 saam met die gebied tussen Dalfsen en Gramsbergen in Salland opgeneem. In 1225 is die kantoor van die biskoplike balju vir Salland gestig, en in 1308 het die biskop 'n dykreg oor die land tussen die Hunnepe tot aan die kus toegeken; hierdie gebied het later bekend geword as die Salland-balju. In 1336 het die biskop byna die hele Overijssel - insluitend Salland - aan die graaf van Guelders belowe.
Tien jaar later kon die nuwe biskop, Jan van Arkel, die beloofde gebiede herwin. Hy het ook die regering hervorm deur Oversticht in die drie balju's Twente, Vollenhove en Salland te verdeel. Mettertyd is hulle afgegradeer tot "drostambten", en al is hulle vervang deur die balju's van IJsselmuiden, Diepenheim, Haaksbergen, en die balju van Hasselt hoofbalju gemaak, het die oorspronklike drie drostambten nietemin gedien as die basis vir Oversticht se drieledige afdelings tot vandag toe.
Toe die aartsbiskop van Utrecht sy domeine in 1527 aan die Heilige Romeinse keiser Karel V verkoop het, word Salland een van die drie samestellende dele van die nuwe heerskappy van Overijssel, wat op sy beurt een van die sewe provinsies van die Nederlandse Republiek in 1581 word (Drenthe word 'n heerskappy in eie reg).
Munisipaliteite
[wysig | wysig bron]Die volgende 13 Overijsselse munisipaliteite lê in die Salland-streek:
|
|
¹ Gedeeltelik in die Twente-streek.
² Ook wel tot die Kop van Overijssel-streek gereken (in elk geval die nedersetting Zwartsluis in die Zwartewaterland-munisipaliteit).
Sien ook
[wysig | wysig bron]Andere streke in Overijssel:
Streek in Gelderland: