Zodiak
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Ecliptic_path.jpg/350px-Ecliptic_path.jpg)
Zodiak — Günəşin illik zahiri hərəkəti zamanı göy sferində cızdığı böyük göy dairəsi olan ekliptikanın təxminən 8° Şimal və ya Cənub hissəsini əhatə edən sahə.[1] Ayın və vizual müşahidə olunan planetlərin trayektoriyası da zodiak qurşağındadır.[2]
Qərb astrologiyasında və qədim astronomiyada zodiak hərəsi 30° coğrafi uzunluğu əhatə etməklə qabaca bürclərə uyğunlaşdırılan 12 işarəyə (hissəyə) ayrılmışdı: Qoç, Buğa, Əkizlər, Xərçəng, Şir, Qız, Tərəzi, Əqrəb, Oxatan, Oğlaq, Dolça, Balıqlar.[3]
12 astoloji işarə qalaktik koordinat sistemi və ya daha spesifikolaraq ekliptikanın qalaktik enliyinin əsası və Günəşin ekinoksdakı qalaktik uzunluğunun əsası olaraq mövqeləndirilməsinə şərait yaradan elliptik koordinat sistemi əmələ gətirir.[4]
Adlandırılması
[redaktə | mənbəni redaktə et]Zodiak Yunanca "heyvan dairəsi" deməkdir. Zodiak bürclərinin yarıdan çoxunun adı heyvan adlarıdır. Zodiak adı da məhz bununla bağlıdır.
Tətbiqi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Zodiak Roma erasında, Xaldey dövrünün(b.e.ə. I minilliyin əvvəllərində) Babil astronomiyasından miras qalan anlayışlara əsasən Helenistik astronomiyada ekliptika boyunca yerləşən ulduzların əvvəldən məlum olan siyahılarından istifadə olunaraq qeyd olunmuşdur .[5] Zodiakın qurulması Ptolemeyin II yüzillikdən qalma ən böyük əsərlərindən biri olan Almagestdə təsvir edilmişdir.[6]
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ C.M.Quluzadə Klassik Astronomiya Bakı, 2007
- ↑ "zodiac". Oxford Dictionaries. Oxford University Press. Retrieved 19 September 2017.
- ↑ Noble, William, "Papers communicated to the Association. The Signs of the Zodiac.", Journal of the British Astronomical Association, 12: 242–244
- ↑ Leadbetter, Charles (1742), A Compleat System of Astronomy, J. Wilcox, London, p. 94
- ↑ Lankford, John; Rothenberg, Marc (1997). History of Astronomy: An Encyclopedia. Taylor & Francis. p. 43. ISBN 978-0-8153-0322-0.
- ↑ Ptolemy, Claudius (1998). The Almagest. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-00260-6.