Alkani
Alkani[1] su zasićeni ugljikovodici koji imaju samo jednostruke kovalentne veze u molekulu. Njihov predstavnik je plin metan.
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Methane-2D-stereo.svg/180px-Methane-2D-stereo.svg.png)
Imenovanje alkana
[uredi | uredi izvor]Po IUPAC metodu, imenovanje alkana je prilično jednostavno. Imena svih alkana završavaju na -an. Prefiks je baziran na broju atoma ugljika pojedinog alkana.
- metan, alkan s jednim atomom ugljika, CH4
- etan, sumarna formula C2H6
- propan, sumarna formula C3H8
- butan, sumarna formula C4H10
- pentan, sumarna formula C5H12
- heksan, sumarna formula C6H14
- heptan, sumarna formula C7H16
- oktan, sumarna formula C8H18
- nonan, sumarna formula C9H20
- dekan, sumarna formula C10H22
Imena funkcionalnih grupa nastalih iz alkana se izvode iz imena alkana tako što se dodaje nastavak -il, naprimjer, funkcionalna grupa CH3 nastala iz metana naziva se metil grupa, CH2CH3 je etil grupa itd. Alkani se mogu vezati i u vidu prstena te tada govorimo o cikličnim alkanima. Cikloalkani se imenuju na sličan način kao i alkani, a najmanji broj ugljikovih atoma potrebnih za formiranje prstena je tri. (vidi ciklopropan).
Osobine
[uredi | uredi izvor]Alkani, kao i većina drugih ugljikovodika, su veoma lahko zapaljivi, te se uglavnom koriste kao gorivo u industriji ili u domaćinstvima. Benzin, naprimjer, je smjesa koja se sastoji od oko 90% oktana, 8% heptana i 2% drugih ugljikovodika te sumpora i olova. Propan i butan su plinovi koji su našli široku primjenu kao zamjena za ugalj i drvo, a odnedavno i kao alternativa pogonskom gorivu za automobile. Prva četiri alkana u homolognom nizu su gasovi (metan, etan, propan i butan) dok su svi ostali tekućine.
Reakcije alkana
[uredi | uredi izvor]Alkani veoma lahko reaguju s halogenim elementima: fluorom, hlorom i bromom, dajući halogene alkane i hlorovodičnu kiselinu.
CH4 + Cl2 --> CH3Cl + HCl
Ova supstitucija se može nastaviti i dalje:
CH3Cl + Cl2 --> CH2Cl2 + HCl
CH2Cl2 + Cl2 --> CHCl3 + HCl
CHCl3 + Cl2 --> CCl4 + HCl
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ https://goldbook.iupac.org/A00222.html. Parametar
|title=
nedostaje ili je prazan (pomoć)