Cycas revoluta
Јапонска палма | |
---|---|
![]() | |
Leaves and male cone | |
Научна класификација | |
Царство: | Растенија |
Ред: | Cycadales |
Семејство: | Cycadaceae |
Род: | Cycas |
Вид: | C. revoluta |
Научен назив | |
Cycas revoluta Тунберг |
Cycas revoluta, познато и како јапонска палма ― вид на голосемени растенија од фамилијата Cycadaceae, природно расте во јужна Јапонија, вклучувајќи ги и островите Рјукју. Таа е една од неколкуте видови кои се користат за производство на посебен вид шеќер (саго), како и украсно растение. Саго цикадот може да се разликува по дебелиот слој влакна на стеблото. Цикадот понекогаш погрешно е сметан дека е палма, иако единствената сличност меѓу двете е тоа што изгледаат слично и и двете произведуваат семиња. Листовите растат од стеблото и почнуваат како мали лисја во близина на средиштето на растението.
Имиња
[уреди | уреди извор]Единствената врска на цикасите со вистинските палми (Arecaceae) е дека и двете се семени растенија. Латинскиот специфичен епитет revoluta значи „завиткан грб“,[2] во однос на листовите. Овој вид се нарекува и кунги (чешел) во областите каде што се зборува Urdu.[3]
Опис
[уреди | уреди извор]Ова е многу симетрично растение со развиена круна од сјајни, темнозелени листови на дебело бушаво стебло кое обично е околу 20цм во пречник, понекогаш пошироко. Стеблото е многу ниско до подземно кај младите растенија, но се издолжува над земјата со возраста. Може да прерасне во многу стари примероци со 6-7м стебло. Сепак, растението многу бавно расте и потребни се околу 50-100 години за да се постигне оваа висина. Стеблата можат да се разгрануваат неколку пати, со што се добиваат повеќе главни листови.[4]
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/CycadKingSago.jpg/220px-CycadKingSago.jpg)
Листовите се полусјајно зелени и околу 50-100цм долги кога растенијата се во репродуктивна возраст. Тие растат во розета до 1м во пречник. Горните листови се крути, тесни 8-18цм долги и имаат силно заоблени рабови. Базалните ливчиња стануваат повеќе како боцки. Лисните дршки на овој цикас се 6-19цм долги и имаат мали заштитни боцки.
Корените се во симбиоза со алгата Anabaena што овозможува фиксација на азот.[5]
Опрашувањето може да се направи природно со инсекти или вештачки.
Одгледување и употреба
[уреди | уреди извор]Размножувањето на Cycas revoluta е или со семе или клонално со отстранување на базалните столони. Тој е еден од најраспространетите цикади, кој се одгледува на отворено во топлите умерени и суптропски региони или под стакло во постудените области. Најдобро расте во песочна, добро исцедена почва, по можност со одредена органска материја. Потребна е добра дренажа или ќе изгние. Тој е прилично отпорен на суша и добро расте на сонце или на отворена сенка, но има потреба од силна светлина кога се одгледува во затворен простор. Листовите можат малку да избелат ако се преместат од затворен простор на отворено целосно сонце.
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Snow_on_Cycas_revoluta.jpg/220px-Snow_on_Cycas_revoluta.jpg)
Од сите цикаси, C. revoluta е најпопуларна во домашното одгледување. Се среќава во скоро сите ботанички градини, и на умерените и на тропските локации. Во многу области на светот, тоа е силно промовирано комерцијално како растение за декоративно уредување. Исто така е доста популарно како растение за бонсаи. Првпат е опишано кон крајот на 18 век, и е толерантно на благи до малку ниски температури, под услов земјата да е сува. Оштетувањето од мраз може да се случи на температури под − 10 °C. C. revoluta обично се обезлистува во зима во оваа умерена клима, но ќе испушти (порасне) неколку нови лисја до пролет.
Ова растение ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво[6] (потврдено 2017 година).[7]
Хемија
[уреди | уреди извор]![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Cycas_revoluta.D%C3%BCsseldorf.jpg/220px-Cycas_revoluta.D%C3%BCsseldorf.jpg)
Хидроалкохолниот екстракт од листовите на C. revoluta покажува присуство на алкалоиди, стероиди и танини додека хлороформ екстрактот покажува присуство на сапонини, танини и шеќери.[8] Лиските содржат и бифлавоноиди.[9] Естрагол е примарното испарливо соединение кое се испушта од машките и женските конусни соцветија на C. revoluta.[10]
Токсичност
[уреди | уреди извор]Овој цикас е исклучително отровен за животните (вклучувајќи ги и луѓето) доколку се проголта. Домашните миленици се изложени на особен ризик, бидејќи растението е многу интересно.[11] Клиничките симптоми на голтање ќе се развијат во рок од 12 часа и може да вклучуваат повраќање, пролив, слабост, напади и откажување на црниот дроб или хепатотоксичност. Миленичето може да изгледа модро, да има крвавење од носот, крв во столицата, хематохезија и хемартроза (крв во зглобовите).[12] Центарот за контрола на отрови од животни ASPCA проценува стапка на смртност е од 50 до 75% кога е вклучено голтање на делови од овој вид на цикас. Доколку се проголта некое количество од растението, веднаш треба да се контактира центар за контрола на отрови или лекар. Ефектите од голтањето може да вклучуваат трајно внатрешно оштетување и смрт.
Сите делови на растението се токсични; сепак, семето содржи највисоко ниво на токсин циказин. Циказинот предизвикува иритација на гастроинтестиналниот тракт, а во доволно високи дози доведува до откажување на црниот дроб.[13] Други токсини вклучуваат бета-метиламино Л-аланин, невротоксична аминокиселина и неидентификуван токсин за кој е забележано дека предизвикува парализа на задните екстремитети кај говедата.[14]
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Sago_palm_in_Mohali.jpg/220px-Sago_palm_in_Mohali.jpg)
-
Cycas revoluta во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.
-
Лист на Cycas revoluta во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.
-
Женски репродуктивни структури
-
Млада единка
-
Семиња
-
Седумнаесет годишни две единки
-
Примероци од Музејот Тулуз
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Hill, K.D. (2010). „Cycas revoluta“. Црвен список на загрозени видови. 2010: e.T42080A10622557. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T42080A10622557.en. Посетено на 9 мај 2022.
- ↑ Gledhill, D. (2008). The Names of Plants. Cambridge University Press. стр. 329. ISBN 9780521866453.
- ↑ Harrison, Lorraine (2012). RHS Latin for gardeners. United Kingdom: Mitchell Beazley. стр. 224. ISBN 9781845337315.
- ↑ Thunberg, Carl Peter. 1782.
- ↑ Ultrastructure and phenolic histochemistry of the Cycas revoluta-Anabaena symbiosis.
- ↑ „Cycas revoluta“. Royal Horticultural Society. Посетено на 9 мај 2022.
- ↑ „AGM Plants - Ornamental“ (PDF). Royal Horticultural Society. јули 2017. стр. 22. Посетено на 9 мај 2022.
- ↑ Leaves Of Cycas revoluta: Potent Antimicrobial And Antioxidant Agent.
- ↑ Phytochemical Investigation of Cycas circinalis and Cycas revoluta Leaflets: Moderately Active Antibacterial Biflavonoids.
- ↑ Estragole (4-allylanisole) is the primary compound in volatiles emitted from the male and female cones of Cycas revoluta.
- ↑ Suspected cycad (Cycas revoluta) intoxication in dogs, Botha CJ, Naude TW, Swan GE, et al.
- ↑ Muller-Esneault, Susan (2009). „Cycas Revoluta: The Sago Palm, or Cycad Toxicity“. Critterology.com. Архивирано од изворникот на 5 јуни 2012. Посетено на 9 мај 2022.
- ↑ Selected poisonous plant concerns small animals, Knight MW, Dorman DC | Vet Med | 1997 | 92(3):260-272
- ↑ Toxicology Brief: Cycad toxicosis in dogs, Hany Youssef| Veterinary Medicine | 1 мај 2008 |
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- Страници на Cycad: Cycas revoluta Архивирано на 3 септември 2020 г.
- Sago Palm : Универзитет во Аризона Пима Каунти Кооперативна екстензија
- Саго палма, Cycas revoluta од Фил Бергман
- Цикади: нивната еволуција, токсини, тревопасни животни и опрашувачи на инсекти. Schneider D, Wink M, Sporer F, Lounibos P. Naturwissenschaften. 2002 јули; 89 (7): 281-94. Преглед.PubMed (англиски)PMID 12216856
- Микроспорофил
- Макроспорофил
- Семиња
- Видеа - Флавоновата дива билка и алпски растенија
- линиски цртеж на Cycas revoluta, Прирачник за васкуларни растенија од долината Јангце во Кина Илустрација сл. 31
- линиски цртеж на Cycas revoluta, Флора на Кина илустрации кн. 4, сл. 2, 1-6