Aleksander Chodźko
![]() Kościesza | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
![]() |
Aleksander Borejko Chodźko herbu Kościesza (ur. 30 sierpnia 1804 w Krzywiczach, zm. 27 grudnia 1891[1] w Noisy-le-Sec we Francji) – polski poeta, orientalista i slawista.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn Jana i Klary z Korsaków, brat Michała i Józefa. W gimnazjum wychowanek Tomasza Zana. W latach 1820–1823 studiował na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim. Na przełomie lat 1823–1824 był uwięziony za uczestnictwo w organizacji Towarzystwa Filaretów. W 1824 r. wyjechał studiować języki i literatury wschodnie do Petersburga, po czym, od 1830 r. przebywał na placówkach konsularnych rosyjskich w Teheranie i w Raszcie[1] (w prowincji Gilan), badając język perski, perskie tradycje oralne oraz literaturę perską. W roku 1842 osiadł w Paryżu, początkowo pracując we francuskim ministerstwie spraw zagranicznych. W latach 1857–1883 był profesorem literatur słowiańskich w Collège de France, obejmując katedrę zajmowaną przedtem przez Mickiewicza.
Był przyjacielem Adama Mickiewicza, przez którego uległ wpływom Andrzeja Towiańskiego (efektem tego był np. Akt Chodźki)[2].
Wydał „Poezje”[3] (Petersburg, 1829 – w nich mieści się głośna ballada „Maliny” i znana pieśń „Stach mi pierścionek przyniósł z jarmarku”, oraz orientalno-romantyczny poemat „Derar”), potem zaś w języku angielskim i francuskim ogłosił wiele rozpraw dotyczących filologii orientalnej i słowiańskiej. Przełożył perski utwór powieściowy „Padyszach i czterech derwiszów” (1859). Napisał też szereg dzieł z zakresu językoznawstwa, etnografii i literatury Bliskiego Wschodu.
Z żoną, Heleną Dunin-Jundziłł, miał czworo dzieci, synów: Wiktora, Adama i Aleksandra oraz córkę Marię.
Pochowany został na cmentarzu w Montmorency.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Leon Płoszewski: Chodźko Aleksander. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 3: Brożek Jan – Chwalczewski Franciszek. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1937, s. 380–381. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03291-0
- Mateusz M. Kłagisz: Aleksander Borejko Chodźko (1804-1891). W: Etnografowie i ludoznawcy polscy: Sylwetki, szkice biograficzne. T. 6: Katarzyna Ceklarz - Jan Święch. Kraków-Wrocław: Polskie Towarzystwo ludoznawcze, 2020, s. 21-24, ISBN 978-83-64465-45-1.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Stanisław Zieliński, Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci - pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 53 .
- ↑ Andrzej Wawrzynowicz (red.), Spór o mesjanizm. T. 1: Rozwój idei, Klasycy Polskiej Nowoczesności, Warszawa: Fundacja Augusta hrabiego Cieszkowskiego, 2015, s. 138, ISBN 978-83-62609-46-8
- ↑ Poezye Alexandra Chodźki, wyd. 1829 [online], polona.pl [dostęp 2018-05-07] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Biogram na portalu sejm-wielki.pl
- Biogram na famillechodzko.blogspot.com (fr)
- Dzieła A. Chodźko w zbiorach Biblioteki Narodowej - wersja cyfrowa na Polona.pl
- ISNI: 0000000081488829
- VIAF: 69066012
- LCCN: no89016953
- GND: 11650630X
- BnF: 13075665g
- SUDOC: 067065775
- NKC: js2006342123
- NTA: 067500501
- CiNii: DA05598049
- Open Library: OL4715980A, OL7825049A
- PLWABN: 9810663041005606
- NUKAT: n99710581
- J9U: 987007281590905171
- NSK: 000772800
- BNC: 000555216
- ΕΒΕ: 143041
- BLBNB: 000481986
- LIH: LNB:oQq;=CB
- RISM: people/30050512
- Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego
- Chodźkowie herbu Kościesza
- Członkowie Towarzystwa Filomatów
- Członkowie Zgromadzenia Filaretów
- Pochowani na cmentarzu w Montmorency
- Polacy we Francji 1795–1918
- Polscy iraniści
- Polscy poeci XIX wieku
- Urodzeni w 1804
- Zmarli w 1891
- Polscy tłumacze literatury perskiej i tadżyckiej
- Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej