Bitwa pod Mińskiem
Wojna polsko-bolszewicka | |||
Czas |
9–11 lipca 1920 | ||
---|---|---|---|
Miejsce |
pod Mińskiem | ||
Terytorium | |||
Przyczyna |
ofensywa Frontu Zachodniego | ||
Wynik |
zwycięstwo Sowietów | ||
Strony konfliktu | |||
| |||
Dowódcy | |||
| |||
Siły | |||
| |||
Straty | |||
|
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Bitwa_auta_1920.png/250px-Bitwa_auta_1920.png)
Bitwa pod Mińskiem – część wielkiej bitwy nad Autą. Walki polskiej 2 Dywizji Piechoty Legionów i grupy płk. Stanisława Kaliszka z oddziałami sowieckich 16., 17. i 27 Dywizji Strzelców w czasie lipcowej ofensywy Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.
Położenie wojsk przed bitwą
[edytuj | edytuj kod]- Polskie ugrupowanie obronne
1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza dysponowała 34 000 żołnierzy i 186 działami. Ugrupowana była w sposób następujący[1]:
- Na lewym skrzydle, w przesmyku między Dźwiną i jeziorem Jelnia, rozwinęła się grupa ppłk. Jerzego Sawy-Sawickiego w składzie 33 pułk piechoty, III batalion 155 pułku piechoty, dywizjon 18 pułku ułanów i 3 baterie artylerii[2].
- grupa gen. Lucjana Żeligowskiego w składzie 8. i 10 Dywizja Piechoty broniła się w centrum ugrupowania i osłaniała kierunek Hermanowicze – Wilno.
- Prawe skrzydło armii stanowiła grupa gen. Władysława Jędrzejewskiego w składzie 7 Brygada Rezerwowa i IX Brygada Piechoty.
- Armia Czerwona
Front Zachodni Michaiła Tuchaczewskiego liczył około 150–160 tys. żołnierzy i dysponował 772 działami[3][a].
- Plan natarcia wojsk sowieckich
Plan Michaiła Tuchaczewskiego zakładał dwustronne oskrzydlenie polskiej 1 Armii gen. Zygadłowicza, okrążenie jej i zniszczenie w rejonie Łużki – Głębokie[6][7].
W tym celu:
- 4 Armia Jewgienija Siergiejewa w składzie 12., 18. i 3 Dywizja Strzelców oraz 164 BS z 3 Korpusem Kawalerii Gaja w składzie 10. i 15 DK miała nacierać między Dźwiną a Dzisną, przez Dryhucze – Szarkowszczyznę – Hermanowicze i rozbić lewe skrzydło polskiej 1 Armii.
- 3 Armia Władimira Łazarewicza w składzie 5., 6., 21. i 56 Dywizja Strzelców otrzymała zadanie uderzyć od południa przez Dokszyce – Parafianowo i rozbić prawe skrzydło wojsk gen. Zygadłowicza.
- 15 Armia Augusta Korka w składzie 4., 11., 15., 16., 33. i 54 Dywizja Strzelców miała wykonać w centrum uderzenie pomocnicze, wiązać oddziały polskie walką i uniemożliwić przerzucenie odwodów na zagrożone skrzydła[3][8].
- 16 Armia Nikołaja Sołłohuba oraz Grupa Mozyrska Tichona Chwiesina miały związać siły polskiej 4 Armii i Grupy Poleskiej[9].
Całością sił uderzeniowych dowodził dowódca Frontu Zachodniego Michaił Tuchaczewski[10].
Przebieg bitwy
[edytuj | edytuj kod]4 lipca 1920 wojska Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczęły natarcie[1]. Trzy armie sowieckie uderzyły na polską 1 Armię i przełamały jej obronę. 5 lipca, na rozkaz dowódcy frontu gen. Szeptyckiego, 1 Armia przystąpiła do odwrotu na linię Milcza – Budsław – Postawy – Koziany[11]. Front polski nad Autą został przełamany, a sowieckie dywizje parły na zachód. Sowiecka 3 Armia skierowana została na Mińsk. 7 lipca, dywizje sowieckiej 16 Armii zaatakowały stojącą nad Berezyną 2 Dywizję Piechoty Legionów[12]. Na Mińsk ruszyły 17. i 16. Dywizja Strzelców. Dowództwo polskie zamierzało utrzymać front na wschód od miasta do 10 lipca i tym samym zyskać czas niezbędny do ewakuowania nagromadzonych zapasów i taboru kolejowego. 8 lipca 2 Dywizja Piechoty Legionów i Grupa płk. Kaliszka prowadziły działania opóźniające. W tym czasie nieprzyjaciel wprowadził do walki odwodową 27 Dywizję Strzelców z zadaniem natarcia wzdłuż traktu i linii kolejowej w kierunku na Mińsk[13].
Tego dnia do miasta przybył 31 pułk Strzelców Kaniowskich. Jego II batalion obsadził stare okopy niemieckie na wschód od miasta, a III batalion został skierowany na pomoc 2 pułkowi piechoty Legionów walczącemu na północ od Mińska[14]. 10 lipca 27 Dywizja Strzelców Witowta Putny podeszła pod Mińsk[15]. Oddziały polskie zdołały utrzymać front do wieczora, ale w nocy Sowieci przełamali obronę 3 pułku piechoty Legionów. Pułk w walce stracił około 380 żołnierzy i wycofał się na pozycje na zachód od miasta[16]. W lukę w polskiej obronie wtargnął przeciwnik i rozbił 5 i 6 baterię 2 pułku artylerii polowej Legionów, a rano uderzył na pododdziały 2 pułku piechoty Legionów. 2 pp Leg. wycofał się, ale w trakcie przemarszu przez Mińsk musiał toczyć walki uliczne z wkraczającymi do miasta oddziałami Armii Czerwonej. Podobnie przebijać się przez miasto musiał I/24 pułku piechoty[15][17].
Rozkaz odwrotu nie dotarł do III/31 pułku piechoty[13]. Walczył on w Ozieryszczach z 81 Brygadą Strzelców[18]. W walce, z dużymi stratami, wycofał się on lasami i bagnami na zachód. Jego postawę docenił dowódca sowieckiej 27 Dywizji Strzelców Witowt Putna, pisząc we wspomnieniach o „nadzwyczajnym” oporze Polaków pod tą miejscowością[15].
- Osobny artykuł:
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michaił Tuchaczewski podaje stan walczących Frontu Zachodniego: 160 118 żołnierzy w tym „bagnetów” 80 942 i 10 521 „szabel”[4]. Całość wojsk polskich przed jego Frontem ocenia na 86 400 „bagnetów” i 8600 „szabel”[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 21.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 107.
- ↑ a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 20.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 209.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 208.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 17.
- ↑ Laskowski (red.) 1931 ↓, s. 161.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 172.
- ↑ Odziemkowski 2013 ↓, s. 62.
- ↑ Cisek, Paduszek i Rawski 2010 ↓, s. 47.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 103.
- ↑ Sitko 1928 ↓, s. 33.
- ↑ a b Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 240.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 259.
- ↑ a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 305.
- ↑ Czajkowski 1930 ↓, s. 35.
- ↑ Sitko 1928 ↓, s. 34.
- ↑ Libert 1928 ↓, s. 23.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
- Otton Laskowski (red.): Encyklopedia wojskowa. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, 1931.
- Czesław Czajkowski: Zarys historii wojennej 3-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Feliks Libert: Zarys historii wojennej 31-go pułku Strzelców Kaniowskich. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Janusz Odziemkowski. Bitwa nad Autą, 4–6 lipca 1920 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 14(65)/1 (243), s. 51-74, 2013. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 0043-7182.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Józef Piłsudski, Michaił Tuchaczewski: „Rok 1920”. „Pochód za Wisłę”. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1989. ISBN 83-218-0777-1.
- Józef Sitko: Zarys historii wojennej 2-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Wiesław Wysocki (red.): Szlakiem oręża polskiego; vademecum miejsc walk i budowli obronnych. T. 2, poza granicami współczesnej Polski. Warszawa: Wydawnictwo „Gamb”, 2005. ISBN 83-7399-050-X.