Bukan chilijski
Wygląd
![]() Morfologia gatunku | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
bukan chilijski | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Nothofagus antarctica (G.Forst.) Oerst. Bidr. Egefam. 24 1872[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() |
Bukan chilijski[5] (Nothofagus antarctica (G.Forst.) Oerst.) – gatunek rośliny z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae). Występuje naturalnie w Chile (od przylądka Horn po północną część kraju) i południowej Argentynie. Rośnie między innymi na Ziemi Ognistej[6][7]. Ponadto bywa uprawiany[7]. Do Europy został sprowadzony w 1830 roku[8]. W Chile występuje pod lokalną nazwą nirre[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Nothofagus_antarctica_F.jpg/220px-Nothofagus_antarctica_F.jpg)
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Nothofagus_antarctica_D.jpg/220px-Nothofagus_antarctica_D.jpg)
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Nothofagus_antarctica_kz03.jpg/220px-Nothofagus_antarctica_kz03.jpg)
- Pokrój
- Zrzucające liście drzewo lub krzew[7][9]. Dorasta do 15 m wysokości i 10 m szerokości[10]. Pokrój jest kolumnowy i szeroki[5]. Korona drzewa jest luźna i nieregularna[11]. Kora ma ciemnoszarą barwę, z wiekiem staje się łuskowata[5]. Pędy są drobne i nieregularne[11]. Pąki liściowe mają jajowaty kształt i brązowo-czerwona barwę[8].
- Liście
- Ulistnienie jest naprzemianległe. Liście są pojedyncze, ciemne i błyszczące[8]. Rozwijają się wcześnie. Blaszka liściowa jest pofałdowana, pomarszczona i ma owalny kształt. Mierzy 1,5–2,5 cm długości oraz 1–2,5 cm szerokości, jest podwójnie tępo ząbkowana na brzegu, ma nasadę od zaokrąglonej do uciętej lub sercowatej i tępy wierzchołek. Ma 3–5 par nerwów. Liście po roztarciu wydzielają słodki zapach cynamonu i mydła. Jesienią przebarwiają się na kolor od żółtego po czerwony. Ogonek liściowy jest nagi i ma 2 mm długości[5][7][11].
- Kwiaty
- Są niepozorne, jednopłciowe, zwisające, mają zielonkawą lub czerwonawą barwę, dorastają do 3 mm średnicy. Kwiaty męskie są pojedyncze lub zebrane po 2–3 w kwiatostany, rozwijają się w kątach liści[5][7].
- Owoce
- Orzechy o brązowej barwie, osiągające 3–4 mm średnicy. Osadzone są po 3 w kupulach mierzących 4–6 mm długości. Kupule powstają ze zrośnięcia czterech liści przykwiatowych[7].
- Gatunki podobne
- Roślina podobna jest do gatunku N. fusca, który jednak różni się blaszką liściową pojedynczo ząbkowaną na brzegu[11].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Charakteryzuje się szybkim wzrostem. Rośnie w lasach zrzucających liście, na bagnach, stepach oraz zboczach górskich. Występuje na wysokości do 2000 m n.p.m. Kwitnie późną wiosną. Kwiaty zapylane są przez owady[5][7].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Gatunek ten jest uprawiany w północno-zachodniej Europie[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-21] (ang.).
- ↑ a b Nothofagus antarctica (G.Forst.) Oerst.. The Plant List. [dostęp 2017-02-21]. (ang.).
- ↑ Nothofagus antarctica, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f g T. Russell, C. Cutler & M. Walters: Ilustrowana encyklopedia – Drzewa Świata. Kraków: Universitas, 2008, s. 148. ISBN 97883-242-0842-5. (pol.).
- ↑ Discover Life: Point Map of Nothofagus antarctica. Encyclopedia of Life. [dostęp 2017-02-21]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Nothofagus antarctica. Plantes & botanique. [dostęp 2017-02-21]. (fr.).
- ↑ a b c T. Russell: Arbres du monde. Larousse, 2013, s. 158. ISBN 978-2-03-587199-2. (fr.).
- ↑ D.J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 492. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).
- ↑ Ch. Brickell: The Royal Horticultural Society. Gardeners’ Encyclopedia of Plants and Flowers. London: Dorling Kindersley Limited, 1994, s. 551. ISBN 978-0-7513-0147-2. (ang.).
- ↑ a b c d O. Johnson, D. More: Przewodnik Collinsa. Drzewa. 1600 gatunków i odmian drzew rosnących w Europie. Multico Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 200. ISBN 978-83-7073-643-9. (pol.).
- ↑ B.P. Kremer: Arbres et arbustes. Paris: Ulmer, 2011, s. 168. ISBN 978-2-84138-509-6. (fr.).
Identyfikatory zewnętrzne (takson):