Curtis Plaza
![Ziemia](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Budynek od ulicy Wołoskiej, od strony północno-zachodniej (2023) | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres |
ul. Wołoska 18 |
Typ budynku | |
Architekt |
Mirosław Kartowicz, Romuald Welder |
Inwestor |
Curtis Polska |
Kondygnacje |
6 |
Powierzchnia użytkowa |
14744 m² |
Rozpoczęcie budowy |
1991 |
Ukończenie budowy |
1992 |
Rozebrano |
2024 |
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Curtis Plaza – budynek biurowy istniejący w latach 1992–2024, który znajdował się przy ul. Wołoskiej 18 w Warszawie.
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Budynek biurowy znajdował się przy ul. Wołoskiej na stołecznym Mokotowie[1], niedaleko skrzyżowania z ul. Domaniewską[2], został zaprojektowany w 1991 roku w pracowni architektonicznej Geokart Projekt[1]. Głównymi architektami byli Mirosław Kartowicz i Romuald Welder[1]. Za konstrukcję odpowiedzialny był zespół MetroProjekt, a za weryfikację projektu Maciej Szenejko i Marcin Andrzejewski[1]. Budynek powstał w latach 1991–1992[1]. Inwestorem było przedsiębiorstwo Curtis Polska[1] należące do Zbigniewa Niemczyckiego[3].
W momencie oddania do użytkowania biurowiec wyróżniał się nowoczesnymi systemami komunikacji, wentylacji, klimatyzacji, oświetlenia, antywłamaniowymi i ochrony przeciwpożarowej, które sterowane były przy pomocy komputerów[3]. Był jednym z pierwszych w stolicy, który został zaprojektowany z myślą o metodzie organizacji pracy open space[3].
Budynek miał być częścią założenia architektonicznego Mokotów Business and Industrial Center, które miało powstać do 2000 roku[3]. Curtis Plaza był pierwszym biurowcem, który zaczął tworzyć poprzemysłową część Warszawy zwaną nieformalnie „Mordorem”[3][4][5][6]. Według inwestora był też pierwszym biurowcem klasy „A” w Polsce wybudowanym po transformacji ustrojowej[7].
Najemcami powierzchni biurowej były m.in. Biuro Reklamy TVP[1] i Biuro Maklerskie Pekao[8].
Przez kilka lat nazwę Curtis Plaza nosił zespół przystanków autobusowych i tramwajowych znajdujących się przy skrzyżowaniu ulic Domaniewskiej i Wołoskiej. W 2011 roku jego nazwę zmieniono na Domaniewska[9].
W 2024 roku wydana została zgoda na rozbiórkę budynku[10], 28 maja rozpoczęły się prace związane z wyburzeniem[11].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]Kubatura budynku wynosiła 55 600 m³, powierzchnia całkowita 17 000 m²[1], a użytkowa to 14 744 m², z czego 13 106 m² przeznaczono na biura i handel[12]. Zaprojektowano pierwotnie 240 miejsc parkingowych[1], z czego 9 podziemnych[12]. Wysokość pomieszczeń to 3,1 m[12].
Budynek miał 6 kondygnacji nadziemnych i 1 podziemną[1][12]. Elewację tworzyły białe płyty ceramiczne oraz niebieskie szkło refleksyjne[6][13], w efekcie przypominała ona tę zastosowaną w Crain Communications Building w Chicago[3]. Fasada budynku była symetryczna i tworzyła uskokową kompozycję otwierającą się w miarę wzrostu wysokości obiektu[3]. Bryła budynku to prostopadłościan urozmaicony przez fioletową tubę spinającą wejścia i cylindryczne kształty na narożnikach[3][6][13]. Tuba przechodziła w wydłużone daszki nad centralnie położonymi wejściami[13]. Biurowiec miał także duże, reprezentacyjne atrium z przeszklonym dachem i żyrandolem o długości kilku kondygnacji[13][12]. Galerie na kolejnych kondygnacjach miały charakter otwarty[13].
Architektura budynku reprezentowała nurt postmodernizmu[14].
W otoczeniu budynku znajdowała się ozdobna fontanna[15].
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]W 1992 roku biurowiec został nagrodzony tytułem „Budowa Roku”[16] w konkursie organizowanym przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa[17].
Obiekt został ujęty w książce Aleksandry Stępień-Dąbrowskiej „Jakby luksusowo. Przewodnik po architekturze Warszawy lat 90.”, nominowanej do Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy 2022, wśród 94 wyselekcjonowanych i opisanych obiektów w Warszawie, które najpełniej ukazują styl architektoniczny, trendy i różnorodność architektoniczną tego okresu w stolicy[3]. Został wybrany przez Martę Leśniakowską do katalogu 800 budynków z ogólnej liczby ok. 20 000 z okresu od początku do sierpnia 1998, które są najbardziej reprezentatywne dla Warszawy[18] i 230 budynków (z ogólnej liczby 450) z lat 1989–2001, które najlepiej oddają styl architektoniczny tego przedziału czasowego lub są cenne z punktu widzenia artystycznego i architektonicznego[1]. Zdjęcie budynku znajduje się wśród 14 innych, obok np. pałacu Na Wyspie, pałacu w Wilanowie, hotelu Bristol, czy Intraco II w „Encyklopedii Warszawy” (1994), ilustrujących hasło dotyczące architektury w Warszawie[19]. Znalazł się także w katalogu wystawy „Plany na przyszłość” z 2000 roku wśród przykładów przemian architektonicznych stolicy poprzednich 10 lat[20].
Historyczka architektury Anna Cymer zasugerowała w 2017 roku, by obiekt objąć jakąś formą ochrony jako odzwierciedlenie architektury czasów wczesnego kapitalizmu w Polsce[6]. Biurowiec został zaliczony do dóbr kultury współczesnej Warszawy w projekcie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Warszawy z 2023 roku[21].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
|
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1989–2001. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2002, s. 3, 206. ISBN 83-908950-5-6.
- ↑ Curtis Plaza [online], urbanity.pl [dostęp 2023-01-08] .
- ↑ a b c d e f g h i Aleksandra Stępień-Dąbrowska , Jakby luksusowo. Przewodnik po architekturze Warszawy lat 90., Warszawa: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, 2021, s. 8–9, 90–91, ISBN 978-83-960286-8-6 .
- ↑ Monika Golonka , Mordor na Domaniewskiej. Jak powstało najsłynniejsze zagłębie biurowe w Polsce? [online], 10 kwietnia 2021 [dostęp 2023-01-08] .
- ↑ Aneta Gawrońska , Warszawa: Mordor – miejsce na nowe biura, hotele i mieszkania [online], rp.pl, 23 czerwca 2017 [dostęp 2023-01-08] .
- ↑ a b c d Anna Cymer , Architektoniczne ikony polskiej transformacji [online], culture.pl, 11 lipca 2017 [dostęp 2023-01-09] .
- ↑ Real Estate - Curtis Group [online] [dostęp 2023-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2023-01-09] (ang.).
- ↑ Informacja o Biurze Maklerskim Pekao [online] [dostęp 2023-01-08] .
- ↑ Nowa linia metra [online], Zarząd Transportu Miejskiego, czerwiec 2011 [dostęp 2023-01-09] .
- ↑ Martyna Maciuch , Od tego budynku zaczął się warszawski "Mordor". Teraz idzie do rozbiórki [online], 12 marca 2024 [dostęp 2024-03-12] .
- ↑ Karol Kobis , Anna Cymer , Znika pierwszy biurowiec Mordoru. Trwa rozbiórka Curtis Plaza w Warszawie [online], 3 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-03] .
- ↑ a b c d e Curtis Plaza - Curtis Group [online] [dostęp 2023-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2023-01-09] (ang.).
- ↑ a b c d e Anna Cymer , Długie lata 90. Architektura w Polsce czasów transformacji., wyd. I, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, 2024, s. 195–197, ISBN 978-83-969081-2-4 .
- ↑ Magdalena Piwowar , Joanna Koszewska , Grzegorz Mika , MOK PD. Ilustrowany atlas architektury południowego Mokotowa, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, 2023, s. 46, ISBN 978-83-964831-9-5 .
- ↑ Anna Topolska , Biurowiec Curtis Plaza przy ulicy Wołoskiej [online] [dostęp 2024-03-23] .
- ↑ Curtis Plaza. Opis budynku [online] [dostęp 2023-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2013-07-09] .
- ↑ Konkurs PZITB „Budowa Roku 2019” [online] [dostęp 2023-01-09] .
- ↑ Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie. Warszawa: „Arkada” Pracownia Historii Sztuki, 1998, s. 3, 218. ISBN 83-908950-0-5.
- ↑ Barbara Petrozolin-Skowrońska (red.), Encyklopedia Warszawy, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 26–31, 689, ISBN 83-01-08836-2 .
- ↑ „Plany na przyszłość”, 2000 (4. edycja), Warszawa: Centrum Łowicka, maj 2000, s. 23, 67, ISSN 1643-7861 .
- ↑ Dokument projektu Studium [online], Urząd m.st. Warszawy, 2 czerwca 2023 [dostęp 2023-10-15] .