Dżibuti
Dżibuti (fr. Djibouti, arab. جيبوتي), Republika Dżibuti (fr. République de Djibouti, arab. جمهورية جيبوتي) – państwo we wschodniej Afryce, nad Zatoką Adeńską i cieśniną Bab al-Mandab. Graniczy z Somalią (de facto z Somalilandem), Etiopią i Erytreą.
| |||||
Hymn: hymn Dżibuti | |||||
Ustrój polityczny | |||||
---|---|---|---|---|---|
Stolica | |||||
Data powstania | |||||
Prezydent | |||||
Premier | |||||
Powierzchnia |
23 200 km²[1] | ||||
Populacja (2017) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
37 os./km² | ||||
Kod ISO 3166 |
DJ | ||||
Waluta |
frank dżibutyjski (DJF) | ||||
Telefoniczny nr kierunkowy |
+253 | ||||
Domena internetowa | |||||
Kod samochodowy |
DJI | ||||
Kod samolotowy |
J2 | ||||
Strefa czasowa |
UTC +3 | ||||
Język urzędowy | |||||
Religia dominująca | |||||
PKB (2023) • całkowite • na osobę |
|||||
PKB (PSN) (2023) • całkowite • na osobę |
| ||||
![]() | |||||
Położenie na mapie![]() |
Dawne nazwy Dżibuti: Somali Francuskie, Francuskie Terytorium Afarów i Isów.
Polityka
edytujUstrój polityczny
edytujWedług konstytucji z 1992 roku, Dżibuti jest republiką, w której głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 6-letnią kadencję. Pierwszym prezydentem był Hasan Guled Aptidon.
Władze wykonawczą sprawują premier i rząd, powoływani przez prezydenta.
Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Izba Deputowanych z 65 deputowanymi, wybieranymi w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję.
Partie polityczne
edytujZobacz też artykuł: Wybory prezydenckie w Dżibuti w 2021 roku.
Podział administracyjny
edytujDżibuti jest podzielone na 6 jednostek administracyjnych pierwszego rzędu (5 regionów i 1 miasto), które dzielą się następnie na 11 dystryktów.
Siły zbrojne
edytujSiły zbrojne | |
---|---|
Wiek zdolności do służby wojskowej | 18 |
Zdolni do służby wojskowej wiek 18-49 |
mę��czyźni: 95 328 kobiety: 87 795 |
Przeszkoleni do służby wojskowej wiek 18-49 |
mężczyźni: 46 020 kobiety: 42 181 |
Wydatki na wojsko | 29,05 mln USD (2005) |
Wydatki na wojsko % PKB | 3,8% (2006) |
Siły powietrzne kraju nie posiadają własnych samolotów.
W Dżibuti w latach 1962–2011 stacjonowała 13 Półbrygada Legii Cudzoziemskiej[3].
W kraju znajdują się bazy wojskowe USA, Francji, Japonii, Hiszpanii, Włoch oraz od 2017 Chin[4].
Historia
edytujTereny obecnego Dżibuti zamieszkiwały od wielu wieków plemiona Afarów i Issów, które prowadziły stałe kontakty handlowe z Arabami. Doprowadziło to do przyjęcia przez nich islamu jako własnej religii. W 2. połowie XIX wieku Francuzi zainteresowali się terenami Rogu Afryki, położonymi nad Zatoką Adeńską. W latach 80. XIX wieku Francuzi utworzyli w tym regionie protektorat Somali Francuskie z gubernatorem Léoncem Lagardem. Somali Francuskie stało się jedną z francuskich kolonii w Afryce. W roku 1947 kolonia zyskała status terytorium zamorskiego Francji, a w roku 1967 nazwa została zmieniona na Francuskie Terytorium Afarów i Isów. 27 czerwca 1977 roku Terytorium uzyskało niepodległość pod nazwą Dżibuti. Na czele Republiki Dżibuti stanął Hassan Gouled Aptidon.
W latach 90. kraj doświadczył wojny domowej i klęski głodu. Konflikt spowodowany był rywalizacją pomiędzy rządzącymi Issami i opozycyjnymi Afarami. Rząd wsparty został zbrojnie przez Francję. W roku 1994 walki zakończyły się porozumieniem pokojowym[5].
W 2008 roku miał miejsce nierozstrzygnięty zbrojny konflikt graniczny między Dżibuti i Erytreą. Dżibuti zostało wsparte przez rząd Francji.
Geografia
edytujPaństwo położone we wschodniej Afryce na Półwyspie Somalijskim. Leży nad Morzem Czerwonym, Zatoką Adeńska i cieśniną Bab al-Mandab. Graniczy z Somalią, Etiopią i Erytreą.
Dżibuti zajmuje obszary o charakterze pustynnym i półpustynnym. Powierzchnia górzysto-wyżynna, charakterystycznym krajobrazem są pasma gór zrębowych (na północy góry Mabla i Goda), które stanowią przedłużenie Gór Danakilskich, położonych w Erytrei. Topografia kraju ukształtowana jest głównie przez działalność wulkaniczną. Na terenie Dżibuti znajduje się najniższy punkt Afryki – Jezioro Asal – 150 m p. p. m[6].
Klimat podrównikowy suchy, gorący, pustynny.
Gospodarka
edytujDżibuti jest dynamicznie rozwijającym się krajem. Dzięki strategicznemu dostępowi do Morza Czerwonego w kraju duże znaczenie odgrywają usługi, głównie transportowe[7]. Nowoczesny port oraz strefa bezcłowa zapewniają duże dochody dla budżetu państwa z opłat tranzytowych oraz podatków pośrednich[7][8]. Port w Dżibuti oraz linia kolejowa łącząca stolicę kraju z Addis Abebą obsługuje prawie w całości transport towarów z Etiopii. Ogromne inwestycje chińskich firm przyczyniają się do wzrostu gospodarczego kraju[9]. Pomimo tego 23% obywateli Dżibuti żyje poniżej progu ubóstwa, a 39% pełnoletnich mieszkańców jest bezrobotnych[7][8]. Kraj uzależniony jest od importu żywności.
Demografia
edytujLudność Dżibuti składa się z dwóch głównych grup: Somalów (Issa), którzy tworzą ok. 60% społeczeństwa i Afarów (ok. 35%). Pozostałe 5% przypada na Europejczyków (głównie Francuzów i Włochów), Arabów i Etiopczyków. Na początku lat 90. między Afarami i Issami dochodziło na tle narodowościowym do zamieszek, które przerodziły się w krótkotrwałą wojnę domową.
Dominującą religią jest islam, chrześcijanie tworzą niewielką grupę, reprezentowaną przede wszystkim przez Europejczyków.
Choć oficjalnie językami urzędowymi są arabski i francuski, w użyciu jest także język somalijski i język afar.
Religia
edytujStruktura religijna kraju w 2018 roku według Encyklopedii Britannica:
- islam – 94.1%
- chrześcijaństwo – 4.4%:
- katolicyzm – 1,4%
- Kościół etiopski – 3%
- inne, lub brak religii �� 1,5%.
Media
edytujRząd ma w posiadaniu główne gazety krajowe (La Nation) oraz Radiodiffusion-Television de Djibouti (RTD), która kontroluje krajowe radio i telewizję. W Dżibuti nie ma prywatnych stacji.
Rząd kontroluje prawie wszystkie elektroniczne media. Prywatne gazety i inne publikacje są generalnie udostępnione do wolnego obiegu, ale pod warunkiem że dziennikarze sami się cenzurują. Oficjalne media są bezkrytyczne wobec rządu.
Prasa
edytuj- La Nation – dziennik rządowy
- La Republique – periodyk opozycyjny
- Le Renouveau – prowadzony przez opozycję
Radio
edytuj- Radio Djibouti – kontrolowana przez RTD
Telewizja
edytuj- Djibouti Television – kontrolowana przez RTD
Agencje informacyjne
edytuj- Agence Djiboutienne d’Information – państwowa agencja informacyjna
Nauka i oświata
edytujNauka w szkołach odbywa się na ogół w języku francuskim. Coraz większą popularność zdobywają szkoły koraniczne. W kraju funkcjonuje Uniwersytet Dżibuti założony w 2006.
Siły francuskie stacjonujące w Dżibuti
edytujDżibuti jest jednym z priorytetowych terenów dla Francji ze względu na ochronę szlaków handlowych na Morzu Czerwonym. Zostało to zapisane w Białej Księdze Obrony i Bezpieczeństwa Narodowego z 2013 roku.
Obecnie stacjonowanie sił francuskich na terenach Dżibuti reguluje Traktat o współpracy obronnej z grudnia 2011 roku. Wcześniej współpraca opierała się na traktacie z 1977 roku[10].
Siły francuskie stacjonujące w Dżibuti tworzą wysuniętą bazę operacyjną, która umożliwia szybką reakcję w sytuacji kryzysów w regionie Oceanu Indyjskiego oraz Bliskiego Wschodu.
Dżibuti tworzy ważny region dla Sił Zbrojnych Republiki Francuskiej pozwalający na prowadzenie skutecznych działań militarnych[11].
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Dane za: CIA The World Factbook: Djibouti. [dostęp 2008-12-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 lipca 2014)].
- ↑ a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2023: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2023. [dostęp 2023-05-20]. (ang.).
- ↑ 13ème Demi-brigade de Légion étrangère [online], 13dble.legion-etrangere.com [dostęp 2018-05-19] [zarchiwizowane z adresu 2012-02-08] (fr.).
- ↑ Chiny w Dżibuti: nowe rozdanie w geopolitycznej rozgrywce [online], Defence24 [dostęp 2018-02-25] .
- ↑ Jean-Marc Balencie et Arnaud de La Grange, Mondes rebelles: L’encyclopédie des acteurs, conflits & violences politiques, Paris, Éditions Michalon, 2001, s. 1677 (ISBN 2-84186-142-2), s. 961–967.
- ↑ Wielka Encyklopedia Świata, t. 3, Oxford Educational Sp. z o.o., Polskie Media Amer.Com S.A., 2003, ISBN 83-7325-543-5.
- ↑ a b c Overview, „World Bank” [dostęp 2018-02-25] (ang.).
- ↑ a b Djibouti Economy Profile 2018 [online], www.indexmundi.com [dostęp 2018-02-25] .
- ↑ GDP growth (annual %) [online], data.worldbank.org [dostęp 2018-02-25] (ang.).
- ↑ Aleksander Olech Klaudia Badzyńska Zagraniczna aktywność militarna Republiki Francuskiej, s. 115. https://www.researchgate.net/publication/362992219_Zagraniczna_aktywnosc_militarna_Republiki_Francuskie
- ↑ Aleksander Olech Klaudia Badzyńska Zagraniczna aktywność militarna Republiki Francuskiej, s. 116. https://www.researchgate.net/publication/362992219_Zagraniczna_aktywnosc_militarna_Republiki_Francuskie
Linki zewnętrzne
edytujRządowe
edytuj- Strona oficjalna (fr.)
Wiadomości
edytuj- AllAfrica (ang.)
- Przegląd prasy codziennej (ang. • fr.)
Inne
edytuj- Katalog stron na Yahoo. dir.yahoo.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-19)].