Selekta plantoplibonigo
Etoso
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Maiszuechtung.jpg/220px-Maiszuechtung.jpg)
Selekta plantoplibonigo celas genetikan ŝanĝiĝon de plantopopulacioj por plibonigi la biologiajn aŭ ekonomiajn ecojn. Ĝiaj metodoj estas plantoselektado, semtraktado aŭ krucado kaj posta selektado de fil/in/aj plantoj por la sekvanta kultivciklo aŭ la multigado de la nova planta kultivaro.
Celoj
[redakti | redakti fonton]Celoj de la plantoplibonigo povas esti :
- grandigo de la rikoltaĵo-kvanto
- plibonigado de la planta kvalito
- eliminado de nedezirataj enhavosubstancoj (ekzemple amaraj aŭ venenaj substancoj)
- plibonigo de la gusto kaj konserveblo (precipe de fruktoj, legomoj kaj ornamplantoj)
- plibonigo de konsisto de la plantgrasoj (kolza oleo, sunflora oleo)
- plibonigo de la amelo-konsisto ĉe terpomoj kaj cerealoj
- altigo de certaj enhavosustancoj, ekzemple vitaminoj
- kaj aliaj depende de la kultivaro
- tolerado kaj rezistado
- plibonigo de la tolerado de malvarmo, salo, sekeco
- pligrandigi la rezistado kontraŭ malsanoj aŭ/kaj damaĝbestoj
Ĉe ornamplantoj aldoniĝas la plibonigaj celoj kiel novaj koloroj kaj aliaj morfologiaj karakterizaĵoj. Tiuj celoj gravas ankaŭ ĉe legomoj kaj fruktoj.
Klasikaj plibonigaj metodoj
[redakti | redakti fonton]plibonigo per selektado
[redakti | redakti fonton]plibonigo per kombinado
[redakti | redakti fonton]Heterozo-plibonigo
[redakti | redakti fonton]Hibrida plibonigo
[redakti | redakti fonton]Mutacia plibonigo
[redakti | redakti fonton]Precizec-plibonigo
[redakti | redakti fonton]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Loupe.svg/12px-Loupe.svg.png)
plibonigo per gentekniko
[redakti | redakti fonton]Famaj plant-plibonigistoj
[redakti | redakti fonton]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Loupe.svg/12px-Loupe.svg.png)
- Germanujo
- Ernst Benary (1819–1893), entrepreno en turingia Erfurto. Plibonigo de hortikulturaj plantoj
- Ferdinand von Lochow (1849–1924), plibonigis sekalajn tipojn
- Eduard Meyer (1859–1931), plibonigisto de furaĝbeto, cerealoj, terpomoj
- Georg Arends (1863–1952), plibonigisto de staŭdoj
- Kartz von Kameke-Streckenthin (1866–1942), plibonigisto de terpomoj
- Karl Foerster (1874–1970), plibonigisto de ŝtaŭdoj (delfinio, asteroj kaj gresoj)
- Thomas Scharnagel (1880–1953), plibonigis novajn tritikajn kultivarojn
- Rudolf Carsten (1880–1954), plibonigisto de tritiko
- Vincenz Berger (1883–1974), plibonigisto de dalioj
- Reinhold von Sengbusch (1898–1985), plibonigisto de fragoj kaj legomoj
- Eduard von Boguslawski (1905–1999), profesoro pri plant-plibonigo ĉe la universitato de Gießen
- F. Wolfgang Schnell (1913–2006), direktoro de la instituto pri plant-plibonigo ĉe la Universitato Hohenheim apud Stuttgart
- Walter Schuster (1918–2010), kun-aŭtoro de instrulibro pri agrokultura plant-plibonigo
- Gerhard Fischbeck (* 1925), esploras ĉe cerealaj kultivaroj
- Hans Hachmann (1930–2004), plibonigisto de rododendroj
- Usono
- Luther Burbank (1849–1926), usono
- Norman Ernest Borlaug (1914–2009), USA
- Rusujo
- Ivan Vladimiroviĉ Miĉurin (1855–1935),
- Aŭstrio
- Peter Ruckenbauer (* 1939
- aliaj landoj
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Literaturo
[redakti | redakti fonton]- Heiko Becker: Pflanzenzüchtung 2. Auflage. UTB, 2008, ISBN 978-3-8252-1744-0.
- Rolf Schlegel: Concise Encyclopedia of Crop Improvement. Institutions, Persons, Theories, Methods, and Histories. Haworth Press, New York/London 2007, ISBN 978-1-56022-146-3, S. 331ff.
- Rolf Schlegel: Dictionary of Plant Breeding. Arkivigite je 2013-10-29 per la retarkivo Wayback Machine 2. Auflage. Taylor & Francis, 2009, ISBN 978-1-4398-0242-7, S. 584.
- Wulf Diepenbrock, Jens Léon, Frank Ellmer: Ackerbau, Pflanzenbau und Pflanzenzüchtung, Grundwissen Bachelor. Ulmer, 2005, ISBN 978-3-8252-2629-9. (UTB Uni-Taschenbücher, Band 2629)
- Noel Kingsbury: Hybrid. The History and Science of Plant Breeding. The University of Chicago Press, 2009, ISBN 978-0-226-43704-0.
- Thomas Miedaner: Pflanzenzüchtung. Eine Einführung. DLG, 2010, ISBN 978-3-7690-0752-7.
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Bundesverband Deutscher Pflanzenzüchter e.V.
- Gesellschaft für Pflanzenzüchtung e.V.
- "Grundkenntnisse der Pflanzenzüchtung"[rompita ligilo], www.pflanzenforschung.de
- Video: Wie geht Hybridzüchtung?