Pyroksen
Pyroksen | |||
![]() | |||
Generelt | |||
---|---|---|---|
Kategori | Kjedesilikat | ||
Kjemisk formel | Diopsid: [Ca(Mg,Fe)Si2O6] Enstatitt [(Mg,Fe)2Si2O6] | ||
Identifikasjon | |||
Farge | Grønt til svart | ||
Mohs hardleiksskala | 5-6,5 | ||
Glans | Glasglans | ||
Andre eigenskapar | Massetettleik 3,2-4,0 g/cm³ Monoklin eller ortorombisk krystallstruktur |
Pyroksen er eit kjemisk ueinsarta mineral. Dei to vanlegaste pyroksentypane er diopsid og enstatitt. Pyroksen kan skiljast frå liknande mineral på den særeigne måten mineralet spaltar på. Mineralet har kjemisk svakare bindingar i to retningar. Steinprøvane har derfor alltid spalteplan som står om lag 90 grader (vinkelrett) på kvarandre.
Pyroksen er stabilt i ei rekke geologiske miljø (stabilt med variert trykk og temperatur). Det finst til vanleg i magmatiske og metamorfe bergartar danna ved høg temperatur. Havbotnsbergartane gabbro (djupbergart) og basalt (dagbergart) inneheld typisk ein del pyroksen. Pyroksen er etter feltspat truleg det vanlegaste mineralet i jordskorpa.
Pyroksen har til no ikkje vore brukt til mange praktiske føremål, men kan vere ein mogeleg slaggdannar i jarnindustrien grunna evna til å takle høge temperaturar. Olivin og dolomitt vert som oftast brukt til dette føremålet.
Viktige mineral
[endre | endre wikiteksten]- Enstatitt Mg2Si2O6
- Bronzitt/hypersthen (Mg,Fe)2Si2O6
- Ferrosilitt Fe2Si2O6
Klinopyroksen (monokline)
[endre | endre wikiteksten]- Klinoenstatitt Mg2Si2O6
- Klinoferrosilitt Fe2Si2O6
- Pigeonitt (Mg,Fe,Ca)2Si2O6
- Diopsid CaMg Si2O6
- Hedenbergitt CaFe Si2O6
- Johannsenitt CaMn Si2O6
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- Denne artikkelen bygger på «Pyroksen» frå Wikipedia på bokmål, den 19. oktober 2012.