21 Dywizja Piechoty (III Rzesza)
![]() | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Działania zbrojne | |
II wojna światowa Bitwa pod Nowogrodem (1939) | |
Organizacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
21 (Wschodniopruska) Dywizja Piechoty (niem. 21. Infanterie-Division) ― niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, uczestniczyła w agresji na Polskę i Francję oraz w ataku na Związek Radziecki.
Formowanie i walki
[edytuj | edytuj kod]Sformowana w 1934 pod ukrytą nazwą Kommandant von Elbing, miejsce stacjonowania sztabu Elbląg. Na mocy rozkazu z dnia 15 października 1935 otrzymała oficjalną nazwę 21 Dywizja Piechoty. Stacjonowała w I Okręgu Wojskowym. W czasie agresji na Polskę, od 1 do 3 września 1939 dywizja brała udział w bitwie nad Osą. W dniach 8-10 września walczyła pod Nowogrodem.
W 1940 w czasie niemieckiej agresji na Francję 21 Dywizja Piechoty nacierała przez Ardeny i Luksemburg. Pozostała w okupowanej Francji do jesieni 1940. W następnym uczestniczyła w atak Niemiec na ZSRR. Jednostka walczyła przeciw Armii Czerwonej na terenie republik nadbałtyckich, m.in. w bitwach o Tylżę, Wołchow i Gruszino. Dotarła pod Leningrad i brała udział w jego oblężeniu. Została rozbita w lipcu 1944 podczas odwrotu na Białorusi. Jej niedobitki walczyły do końca wojny[2].
Dowództwo dywizji
[edytuj | edytuj kod]Dowódcy dywizji:
- gen. mjr Albert Wodrig 1 X 1934 – 10 I 1938;
- gen. por. Kuno-Hans Both 11 I 1938 – 26 X 1939;
- gen. por. Otto Sponheimer 1 XI 1939 – IV 1942;
- gen. por. Wilhelm Bohnstedt VI 1942;
- gen. por. Otto Sponheimer IV 1942 – 10 I 1943;
- gen. mjr/gen. por. Gerhard Matzky 10 I 1943 – 1 XI 1943;
- płk Hubertus Lamey 1 XI 1943 – XII 1943;
- gen. mjr Gerhard Matzky XII 1943 – 1 III 1944;
- gen. mjr Franz Sensfuß 1 III 1944 – 28 III 1944;
- gen. por. Hermann Foertsch 28 III 1944 – 22 VIII 1944;
- gen. mjr Heinrich Goetz 22 VIII 1944 – 25 IX 1944;
- płk Hengersdorff 25 IX 1944 –
- płk Scharenberg IX 1944 – 12 XII 1944;
- płk Beyse 12 XII 1944 – 14 I 1945;
- gen. mjr Heinrich Goetz 14 I 1945 – 31 III 1945;
- gen. mjr Karl Koetz 1 IV 1945 – 28 IV 1945;
Szefowie sztabu:
- mjr Werner von Tippelskirch (w czasie agresji na Polskę[3])
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]- Skład w sierpniu 1939:
- 3 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, II i rezerwowego batalionu, 13 kompanii moździerzy, 14 kompanii przeciwpancernej – Iława, I batalionu – Morąg, III batalionu – Ostróda;
- 24 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I i III batalionu – Braniewo, II batalionu – Iława Pruska;
- 45 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I i III batalionu – Malbork, II batalionu – Kwidzyn;
- 21 pułk artylerii: miejsce postoju sztabu, II dywizjonu - Elbląg, I dywizjonu – Morąg, III dywizjonu – Iława Pruska;
- I dywizjon 57 pułku artylerii ciężkiej: miejsce postoju – Braniewo;
- 21 batalion pionierów: miejsce postoju – Elbląg;
- 21 oddział przeciwpancerny: miejsce postoju – Ostróda;
- 21 oddział łączności: miejsce postoju – Elbląg;
- Skład w styczniu 1940:
3, 24, 45 pułk piechoty, 21 pułk artylerii, I/57 pułku artylerii ciężkiej, 21 batalion pionierów, 21 oddział rozpoznawczy, 21 oddział przeciwpancerny, 21 oddział łączności, 21 polowy batalion zapasowy;
- Skład w listopadzie 1943:
3, 24, 45 pułk grenadierów, 21 pułk artylerii, I dywizjon 57 pułku artylerii ciężkiej, 21 batalion pionierów, 21 batalion fizylierów, 21 oddział przeciwpancerny, 21 oddział łączności, 21 polowy batalion zapasowy;
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zarzycki 2014 ↓, s. 35,36.
- ↑ Mitcham 2009 ↓, s. 73,74.
- ↑ Zarzycki 2014 ↓, s. 37.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk: Kampania polska 1939. Początek II wojny światowej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2005. ISBN 83-7399-169-7.
- Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990. ISBN 83-211-1096-7.;
- Haupt Werner, Die deutchen Infanterie Division b.m.w i b.d.w;
- Haupt Werner, Army Group North. The Wehrmacht in Russia 1941 - 1945 b.m.w i b.m.r.;
- Haupt werner, Sturm auf Moskau 1941. Der Angriff. Der Schlacht. Der Ruckschlag b.m.w i b.r.w;
- Pohlman Hartwig, Wolchow 900 Tage Kampf um Lenigrad 1941 - 1944 Wiedeń 2003;
- Samuel Mitcham: Niemieckie siły zbrojne 1939-1945. Wojska lądowe. Warszawa: 2009. ISBN 978-83-11-11596-5.
- Piotr Zarzycki: Suplement do Września 1939. Orde de Bataille armii niemieckiej, słowackiej i sowieckiej wraz z obsadami personalnymi. Warszawa: Centralna Biblioteka Wojskowa, 2014. ISBN 978-83-933204-7-9.
- Dywizje piechoty III Rzeszy
- Dywizje zmobilizowane w 1. fali mobilizacyjnej
- Wojsko w Elblągu
- Dywizje sformowane w I Okręgu Wojskowym (III Rzesza)
- Niemieckie dywizje piechoty z okresu kampanii wrześniowej
- Niemieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1934
- Niemieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945