Karabin Arisaka Typ 99
Arisaka Meiji 99-shiki (wersja krótka) | |
Państwo | |
---|---|
Rodzaj | |
Historia | |
Produkcja |
maj 1939–1945 |
Wyprodukowano |
3 500 000+ |
Dane techniczne | |
Kaliber |
7,7 mm |
Nabój |
7,7×58 mm |
Magazynek |
stały, 5 nab. |
Wymiary | |
Długość |
1120 mm |
Długość lufy |
657 mm |
Masa | |
broni |
3,7 kg |
Inne | |
Prędkość pocz. pocisku |
735 m/s |
Karabin Arisaka Typ 99 (Arisaka 99-shiki) – japoński czterotaktowy karabin powtarzalny kalibru 7,7 mm z okresu II wojny światowej. Szacuje się, że do końca II wojny światowej w Japonii wyprodukowano nie mniej niż 10 milionów sztuk karabinów Arisaka różnych odmian (licząc od 1897 roku).
Planowano całkowite zastąpienie karabinów Typ 38 modelem Typ 99, ale w rezultacie oba typy znajdowały się w użyciu w momencie wybuchu II wojny światowej i oba służyły do końca wojny[1].
Karabin Typ 99 był produkowany w dwóch podstawowych wersjach: długiej (1272 mm) oraz krótkiej (1117 mm). Wersja krótka nie była karabinkiem, lecz krótkim karabinem i odpowiadała przyjętej wcześniej w Europie kategorii „ujednoliconego” karabinu, o długości pośredniej pomiędzy karabinem i karabinkiem oraz spełniającej funkcje obu typów broni. Produkcję długiego karabinu wstrzymano już w końcu 1939 roku. Zastosowanie mocnego naboju stworzyło problemy z celnością i stabilnością broni w czasie strzału, ze względu na zwiększony odrzut. Próbą usunięcia tych problemów było zastosowanie podpórki z odpowiednio wygiętego drutu, przymocowanej do tylnego bączka. Podpórka ta o niewielkiej sztywności nie zlikwidowała jednak wyżej wymienionych kłopotów.
W grudniu 1943 roku rozpoczęto wytwarzanie uproszczonych wersji, mniej praco- i materiałochłonnych, możliwych do wykonania w małych fabrykach i warsztatach.
Budowa
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/ArisakaSightsOpen.jpg/240px-ArisakaSightsOpen.jpg)
Karabin Arisaka (krótki) miał lufę długości 654 mm, kalibru 7,7 mm, gwintowaną (4 bruzdy prawoskrętne). Na części wylotowej znajdowała się muszka pryzmatyczna z bocznymi osłonami. Na tylnej części lufy celownik ramkowy, skalowany do 2000 m, z rozkładanymi, bocznymi ramionami, służącymi do poprawek przy strzelaniu do samolotów. Lufa była wkręcona w komorę zamkową z mostkiem. Na grzbiecie komory zamkowej były wyryte japońskie znaki własnościowe, a z lewej strony oznaczenia producenta oraz numer fabryczny. Na grzbiecie komory znajdowały się dwa otwory służące do odprowadzania gazów prochowych z czółka zamka w przypadku pęknięcia łuski. W tylnej części komory zamkowej znajdował się mostek z gniazdem do oparcia łódki nabojowej, a z lewej strony zaczep zamkowy.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Arisaka_Type_99_bolt.jpg/240px-Arisaka_Type_99_bolt.jpg)
Zamek tłokowy, ślizgowo-obrotowy, czterotaktowy, ryglowany w pionie, oparty konstrukcyjnie na zamku Mausera Gew98, ale ze znacznymi ulepszeniami. Składał się tylko z pięciu części. Nie miał śrubek, osi, ani gwintów tylko szerokie trwałe krawędzie i rygle. Części były duże, mocne i odporne na uszkodzenia. Zamek składał się z trzonu zamkowego z prostą rączką zakończoną owalną gałką, iglicy, sprężyny iglicznej, zameczka i wyciągu. Oryginalną budowę miała iglica, wydrążona w tylnej części zawierała sprężynę igliczną. Zameczek zakończony był dużą, moletowaną, okrągłą tarczą, chroniącą przed gazami prochowymi przy pęknięciu łuski. Komora zamkowa i zamek okryte były wygiętą z blachy osłoną, zabezpieczającą przed kurzem i błotem. Zabezpieczenie zamka przy napiętej iglicy uzyskiwano przez naciśnięcie zameczka i skręcenie go w prawo, ząb igliczny usuwa się od działania spustu. W łożu pod komorą zamkową znajdowało się urządzenie spustowe, ze spustem osłoniętym kabłąkiem oraz stały, niewystający z łoża magazynek na pięć nabojów.
Łoże i kolba drewniane, wykonane z orzecha japońskiego. Łoże długie ze żłobkami chwytowymi po bokach, zakończone z przodu bączkiem z obsadą do bagnetu. W łożu kryty (wewnętrzny) kanał na wycior. Bączek tylny pierścieniowy, mocował łoże i nakładkę, posiadał z lewej strony strzemiączko do pasa nośnego, a u spodu przegubowo składaną, uformowaną z drutu stalowego podpórkę. Kolba z szyjką i chwytem półpistoletowym. Stopa kolby okuta stalowym trzewikiem. Na lewej stronie strzemiączko do pasa nośnego. Nakładka na lufę długa, od bączka przedniego do podstawy celownika.
Odmiany karabinu
[edytuj | edytuj kod]Karabiny Typ 99 produkowano w kilku odmianach. Jedną z nich był karabin dla strzelców wyborowych z celownikiem optycznym i o prawie 0,5 kg większej masie całkowitej. Przypuszczalnie wyprodukowano około 10 tysięcy tych karabinów. Inną odmianą był karabin dla wojsk powietrznodesantowych, wykonywany w dwóch wersjach. Pierwszą był karabin rozkładany na dwie części. Lufę i łoże łączono za pomocą bagnetowego zaczepu z zamkiem i kolbą. Karabin ten miał długość całkowitą 1120 mm i masę 4,34 kg. Druga wersja miała silniejsze, pewniejsze mocowanie przedniej części, długość całkowitą 1115 mm i masę 4,05 kg.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Typ 99 z końcowego okresu wojny
-
Kolba karabinu
-
Zamek karabinu, wzorowany na zamku Mausera Gew 98
(zamek zaryglowany) -
Zamek w pozycji otwartej
(rygiel cofnięty) -
Lufa karabinu (widoczne gwintowanie lufy)
-
Bagnet Typ 42
do karabinu Typ 99 -
Bagnet Typ 42 do karabinu
-
Typ 99 Arisaka
-
Oznaczenie typu na szczycie komory zamkowej
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Encyklopedia współczesnej broni palnej..., s. 13.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej. Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994. ISBN 83-86028-01-7.
- Mariusz Skotnicki: Indywidualna broń strzelecka II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11804-1.