Krzysztof Szwagrzyk
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
15 lutego 1964 |
Doktor habilitowany nauk humanistycznych | |
Specjalność: historia najnowsza | |
Doktorat | |
Habilitacja | |
Wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej | |
Okres spraw. |
od 2016 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Krzysztof Szwagrzyk (ur. 15 lutego 1964 w Strzegomiu) – polski historyk, doktor habilitowany nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, od 2016 zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dysertację pt. Obraz konspiracyjnych organizacji niepodległościowych działających na Dolnym Śląsku w latach 1945–1956 w świetle akt sądowych byłego Wojskowego Sądu Rejonowego we Wrocławiu obronił 19 czerwca 1996 w Instytucie Historycznym na Wydziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, uzyskując stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie historii ze specjalnością historia najnowsza[1]. W 2007 habilitował się na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego[2]. Został profesorem nadzwyczajnym Dolnośląskiej Szkoły Wyższej[3]. Sprawował stanowisko naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, a także pełnomocnikiem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego[4]. Od lipca 2016 zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz pełniący obowiązki Dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji[5].
Prowadzi poszukiwania osób zamordowanych w okresie stalinowskim od 2003, kiedy na polu 81 A Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu ekshumowano szczątki kpt. Włodzimierza Pawłowskiego[6]. Kierował pracami ekshumacyjnymi w Kwaterze na Łączce na warszawskim Wojskowym Cmentarzu na Powązkach (prowadzonymi w trzech etapach w latach 2012-2017), na Służewcu oraz Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie. Zespół pod jego kierunkiem prowadził prace poszukiwawcze m.in. na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu, w Dworzysku w powiecie nyskim[7][8], w Białymstoku[9], Rzeszowie[10][11][12], na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku[13], na terenie byłego więzienia Toledo przy obecnej ul. Namysłowskiej w Warszawie[14] i wielu innych miejscach. Obecnie ofiary są identyfikowane w ramach Konsorcjum GRID[15], w skład którego wchodzi sześć polskich uczelni medycznych: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.
Został członkiem Kapituły Honorowej Nagrody im. Danuty Siedzikówny „Inki”[16]. 4 sierpnia 2016 został powołany w skład Kapituły Orderu Odrodzenia Polski[17]. 7 sierpnia 2021 został powołany na kolejną kadencję[18].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Listy do Bieruta. Prośby o ułaskawienie z lat 1946–1956, Wrocław 1995.
- Golgota wrocławska 1945–1956, Wrocław 1996.
- Winni? Niewinni? Dolnośląskie podziemie niepodległościowe (1945–1956) w świetle dokumentów sądowych, Wrocław 1999.
- Jaworzno. Historia więzienia dla młodocianych więźniów politycznych 1951–1955, Warszawa-Wrocław 1999.
- Zbrodnie w majestacie prawa, Warszawa 2000.
- Straceni na Dolnym Śląsku 1945–1956, Wrocław-Rzeszów 2002.
- Skazani na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu (1946–1955) (redakcja), Wrocław 2002.
- Prawnicy czasu bezprawia. Sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944–1956, Kraków-Wrocław 2005.
- Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, Tom I, 1944–1956 (red. naukowa), Warszawa 2005.
- Twarze wrocławskiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa we Wrocławiu 1945–1990 (współredaktorzy: Tomasz Balbus, Paweł Piotrowski), Wrocław 2006.
- Jaroszów. Ośrodek Pracy Więźniów – Więzienie (1950–1965), Wrocław 2006.
- Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, Tom III, 1975–1990 (red. naukowa), Warszawa 2008.
- Kryptonim „mordercy” (sprawa ppor. Mieczysława Bujaka): studium prowokacji i terroru, Wrocław 2009.
- Twarze dolnośląskiej bezpieki : obsada kierowniczych stanowisk Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa na Dolnym Śląsku 1945–1990. Informator personalny (współredaktorzy: Paweł Piotrowski, Wojciech Trębacz), Wrocław 2010.
- Urząd Bezpieczeństwa na Dolnym Śląsku 1944–1956. Z badań nad organizacją i działalnością aparatu bezpieczeństwa (współredaktor: Robert Klementowski), Wrocław 2012.
- Więzienia i obozy na Dolnym Śląsku (1945–1956). Przewodnik, Wrocław 2013.
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]W 2007 był konsultantem historycznym w filmach dokumentalnych „Epitafium 169” i „Oskarżenie”. Na podstawie scenariusza pt. „Golgota wrocławska 1945–1956”, napisanego przez niego wspólnie z Piotrem Kokocińskim w 1996, powstał w 2008 spektakl telewizyjny „Golgota Wrocławska”[19][20]. Był także autorem krótkometrażowego filmu dokumentalnego pt. Najwyższa niesprawiedliwość z 2006, dotyczącego uwięzienia franciszkanina o. Andrzeja Deptucha. Ponadto wystąpił w filmach dokumentalnych pt. Kwatera Ł (2013)[21] i Dzieci Kwatery „Ł” (2014)[22], poruszających temat prac ekshumacyjnych w tzw. Kwaterze na Łączce.
Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody
[edytuj | edytuj kod]- 8 października 2007 został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Złotym Krzyżem Zasługi „za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej”[23].
- Nagroda za oryginalny polski tekst dramatyczny przyznana na Krajowym Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru TV „Dwa Teatry” 2009 za scenariusz spektakłu pt. Golgota wrocławska.
- W styczniu 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu[24].
- We wrześniu 2012 został laureatem "Nagrody im. Jerzego Ślaskiego[25][3].
- We wrześniu 2013 otrzymał nagrodę „Źródło” na V Festiwalu Filmów Dokumentalnych „Niepokorni Niezłomni Wyklęci” w Gdyni „za pracę, która inspiruje twórców filmów dokumentalnych”[26].
- W grudniu 2013 uhonorowany Nagrodą im. Lecha Kaczyńskiego[27].
- W grudniu 2013 otrzymał Nagrodę Człowiek Wolności tygodnika „W Sieci”[28].
- W grudniu 2013 tygodnik „Gazeta Polska” przyznał mu tytuł „Człowieka Roku 2013”[29].
- W 2014 otrzymał nagrodę „Wacław Jędrzejewicz History Medal” przyznaną przez Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce[30][31].
- Postanowieniem prezydenta Andrzeja Dudy z 6 listopada 2015 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w dokumentowaniu i upowszechnianiu prawdy o najnowszej historii Polski)[32][33].
- 29 września 2016 Sejmik Województwa Dolnośląskiego nadał mu tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska Civi Honorario[34].
- 28 lutego 2017 odebrał tytuł „Człowieka Roku 2016 Tygodnika Solidarność”[35][36].
- W 2018 został wyróżniony Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości[37].
- 25 lutego 2019 otrzymał Nagrodę Klubów „Gazety Polskiej” za rok 2018[38].
- 21 listopada 2023 został odznaczony złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”[39].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2007-06-20] .
- ↑ Nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii. wh.uz.zgora.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-23)]., Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Zielonogórskiego
- ↑ a b Nagrody im. Jerzego Ślaskiego dla profesorów Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. [dostęp 2014-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)].
- ↑ Kolejni bohaterowie – ofiary terroru komunistycznego – odzyskują tożsamość
- ↑ Nowymi wiceprezesami IPN – dr hab. Krzysztof Szwagrzyk i dr Mateusz Szpytma. rp.pl, 2016-07-22. [dostęp 2017-01-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-19)].
- ↑ Poszukiwania IPN Włodzimierz Pawłowski. poszukiwania.ipn.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-26)].
- ↑ Opolskie: odnaleziono szczątki partyzantów
- ↑ W Dworzysku odkryto szczątki żołnierzy NSZ?
- ↑ Prof. Krzysztof Szwagrzyk o odkrytych w Białymstoku grobach: "Obszar jest wyjątkowo trudny (...) pracowaliśmy w pobliżu dawnej świniarni i psiarni, przy płocie więziennym"
- ↑ Rafał Pasztelański: Setki mogił w katowni UB w Rzeszowie. Wśród ofiar żołnierze wyklęci i działacze niepodległościowi. tvp.info, 2015-09-03. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ IPN poszukuje szczątków Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie. Prof. Szwagrzyk: Jesteśmy to winni bohaterom naszej wolności. telewizjarepublika.pl, 2015-09-04. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Rzeszów – zespół IPN odnalazł prawdopodobnie kolejne ofiary komunizmu. radiomaryja.pl, 2015-09-08. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Zakończenie drugiego etapu pracy zespołu prof. Krzysztofa Szwagrzyka na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. ipn.gov.pl, 2015-07-31. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej , Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN – poszukiwania na terenie więzienia „Toledo” na warszawskiej Pradze [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2021-03-04] (pol.).
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej , Podpisanie umowy o współpracy pomiędzy IPN i Konsorcjum GRID w zakresie badań genetycznych [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2021-03-04] (pol.).
- ↑ Nagroda im. Danuty Siedzikówny „Inki” za rok 2015. fundacjaak.pl. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego oraz Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. prezydent.pl. [dostęp 2016-08-12].
- ↑ Kapituły orderów [online], prezydent.pl [dostęp 2021-08-25] (pol.).
- ↑ Krzysztof Szwagrzyk w bazie filmpolski.pl
- ↑ Rozmowa z Krzysztofem Szwagrzykiem (serwis e-teatr.pl)
- ↑ Kwatera Ł. filmpolski.pl. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Dzieci Kwatery „Ł”. filmpolski.pl. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ M.P. z 2008 r. nr 5, poz. 59
- ↑ Prestiżowe wyróżnienie dla trzech profesorów UKSW. uksw.edu.pl, 2010-01-30. [dostęp 2013-11-22]. (pol.).
- ↑ Wręczenie nagród im. Jerzego Ślaskiego. [dostęp 2014-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)].
- ↑ Krzysztof Szwagrzyk wyróżniony na festiwalu Niepokorni Niezłomni Wyklęci. niezalezna.pl, 2013-09-22. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Zarząd Ruchu Społecznego im. Lecha Kaczyńskiego przyznał Nagrodę prof. Krzysztofowi Szwagrzykowi
- ↑ Nagroda Człowieka Wolności przyznana!. wsieci.pl, 28 grudnia 2013. [dostęp 2014-01-02].
- ↑ Ludzie Roku 2013 "Gazety Polskiej": Viktor Orbán i Krzysztof Szwagrzyk. niezalezna.pl, 1 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-02].
- ↑ Nagrody Instytutu Józefa Piłsudskiego. polskieradionyc.com, 2014-06-09. [dostęp 2015-11-11].
- ↑ Dr hab. Krzysztof Szwagrzyk nagrodzony przez Instytut Piłsudskiego w Ameryce – Nowy Jork. ipn.gov.pl, 2014-06-06. [dostęp 2016-10-10].
- ↑ M.P. z 2016 r. poz. 21.
- ↑ Odznaczenia z okazji Narodowego Święta Niepodległości. prezydent.pl, 2015-11-11. [dostęp 2018-02-15].
- ↑ Tytuł Obywatela Honorowego Dolnego Śląska dla prof. Krzysztofa Szwagrzyka. (pol.).
- ↑ Dzisiaj prof. Szwagrzykowi zostanie wręczona nagroda Człowieka Roku 2016 Tygodnika Solidarność. tysol.pl, 2017-02-28. [dostęp 2017-02-28].
- ↑ Profesor Krzysztof Szwagrzyk: walka o prawdę to cel mój, Solidarności i żołnierzy wyklętych. tysol.pl, 2017-02-28. [dostęp 2017-02-28].
- ↑ Prezydent nadał Medale Stulecia Odzyskanej Niepodległości. prezydent.pl, 2018-12-12. [dostęp 2018-12-16].
- ↑ Premier Mateusz Morawiecki Człowiekiem Roku 2018 „Gazety Polskiej”. tvp.info, 2019-02-25. [dostęp 2019-05-12].
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej z medalami Ministerstwa Edukacji i Nauki – Warszawa, 21 listopada 2023 [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2023-11-21] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Krzysztof Szwagrzyk – profil na stronie Instytutu Pamięci Narodowej
- Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego
- Absolwenci Uniwersytetu Zielonogórskiego
- Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Historycy IPN
- Polscy pisarze współcześni
- Wykładowcy uczelni we Wrocławiu
- Wykładowcy Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu
- Laureaci Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego
- Laureaci nagrody Człowiek Wolności tygodnika Sieci
- Ludzie Roku Gazety Polskiej
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita)
- Ludzie urodzeni w Strzegomiu
- Urodzeni w 1964
- Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”