Obrabiarka
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Szlifierka_pozioma_do_p%C5%82aszczyzn.jpg/220px-Szlifierka_pozioma_do_p%C5%82aszczyzn.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Honownica1.jpg/220px-Honownica1.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Obrabiarka_ultrad%C5%BAwi%C4%99kowa.jpg/220px-Obrabiarka_ultrad%C5%BAwi%C4%99kowa.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/HwacheonCentreLathe_460x1000.jpg/220px-HwacheonCentreLathe_460x1000.jpg)
Obrabiarka – maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów w celu nadania im określonych kształtów, wymiarów i chropowatości powierzchni. Obróbka realizowana jest za pomocą specjalnych narzędzi.
Układ konstrukcyjny obrabiarki
[edytuj | edytuj kod]W obrabiarkach rozróżniamy następujące grupy zespołów:
- zespół napędowy
- zespoły ruchów roboczych
- zespoły ruchów posuwowych i pomocniczych
- zespoły zamocowania narzędzi i części obrabianych
- korpusy, podstawy, prowadnice
- układy sterowania
- układy chłodzenia
- zespoły odwiórowania
Rodzaje obrabiarek
[edytuj | edytuj kod]- skrawające – obrabiarki kształtujące przedmiot przez oddzielanie nadmiaru materiału[1]
- tokarki
- wielonożowe
- kopiarki
- półautomaty i automaty tokarskie
- uchwytowe
- kłowe
- tarczowe
- rewolwerowe
- karuzelowe
- zataczarki
- wiertarki
- stołowe
- kolumnowe
- promieniowe
- współrzędnościowe
- wielowrzecionowe
- frezarki
- poziome
- pionowe
- wiertarkofrezarki
- wytaczarki
- frezarkowytaczarki
- piły
- strugarki
- dłutownice
- Fellowsa do kół zębatych
- przeciągarki
- do otworów
- do płaszczyzn
- szlifierki
- do płaszczyzn
- do otworów
- dogładzarki
- docieraczki
- polerki
- obrabiarki ultradźwiękowe
- tokarki
- do obróbki plastycznej – obrabiarki kształtujące przedmiot przez odkształcenie plastyczne materiału[1]
- młoty mechaniczne
- kuźniarki
- prasy
- hydrauliczne
- pneumatyczne
- mimośrodowe
- balansowe
- kolanowe
- walcarki
- ciągarki
- do drutów
- do rur
- obrabiarki do obróbki elektroerozyjnej lub elektrochemicznej, kształtujące przedmiot przy wykorzystaniu zjawiska erozji elektrycznej lub chemicznej[1]
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwszymi obrabiarkami były proste przyrządy skrawające o napędzie ręcznym przy pomocy sznura lub cięciwy łuku – wiertarki smyczkowe, które pojawiły się 4 tys. lat p.n.e. i były stosowane aż do XVIII w.[1]
W średniowieczu wprowadzono do użytku obrabiarki napędzane kołem wodnym[1]. Pierwsze nowoczesne obrabiarki zaprojektował Leonardo da Vinci (1452–1519), który opracował projekty tokarki kłowej, wiertarki, walcarki, różnego rodzaje szlifierek, a nawet maszyn do gwintowania śrub[1].
Obrabiarki zostały udoskonalone w II. połowie XIX w.[1] W 1775 roku John Wilkinson (1728–1808) zbudował precyzyjną wytaczarkę cylindrów parowych[1]. I.A. Nartow w 1718 roku i Henry Maudslay (1771–1831) w 1797 roku wprowadzili w ręcznych obrabiarkach skrawających mechaniczny suport dla podtrzymywania narzędzia[1]. W 1795 roku wprowadzono prasę hydrauliczną[1]. Kolejne usprawnienia wdrażano w toku rewolucji przemysłowej i po wynalezieniu silnika elektrycznego[1]. W 1818 roku Eli Whitney (1765–1825) skonstruował pierwszą frezarkę, a w 1842 roku James Nasmyth (1808–1890) wynalazł młot parowy[1]. Pod koniec XIX w. zaczęły powstawać automaty tokarskie[1]. W 1880 roku amerykański inżynier Christopher Miner Spencer (1833–1922) zbudował pierwszy nowoczesny automat do obróbki metalu[1].
W XX w. usprawnienia skupiły się na poprawie szybkości i wydajności obróbki[1]. Przełomem było wynalezienie stali szybkotnącej w 1900 roku przez Fredericka Winslowa Taylora (1856–1915) i M. White'a oraz wynalezienie węglików spiekanych[1]. W 1928 roku, w Stanach Zjednoczonych zaczęto budować obrabiarki półautomatyczne i automatyczne, które pozwoliły na jednoczesną obróbkę przedmiotu z różnych stron[1]. W latach 30. XX w. powstały linie obróbkowe[1]. Procesy obrabiania są dalej doskonalone pod względem dokładności i wydajności[1].