Tokarka
Wygląd
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/HwacheonCentreLathe_460x1000.jpg/220px-HwacheonCentreLathe_460x1000.jpg)
Tokarka – obrabiarka przeznaczona do obróbki skrawaniem przedmiotów najczęściej o powierzchni brył obrotowych (wałki, stożki, kule, gwinty wewnętrzne i zewnętrzne). Narzędziem obróbczym są najczęściej nóż tokarski, wiertło lub narzędzia do gwintowania. Obróbkę na tokarce nazywa się toczeniem. Toczenie wykonuje się poprzez wprawienie obrabianego przedmiotu w ruch obrotowy, a następnie skrawanie jego powierzchni narzędziem obróbczym. Obrabiany przedmiot mocuje się w tym celu w uchwycie bądź w kłach.
Wyposażenie elektroniczne, rozbudowa funkcji oraz sterowanie numeryczne przekształciły konwencjonalną tokarkę w obrabiarkę CNC będącą elementem struktur zintegrowanego wytwarzania CIM.
Podział tokarek[1]
[edytuj | edytuj kod]- kłowe: służą do obróbki przedmiotów, które są przynajmniej sześciokrotnie dłuższe od swojej średnicy; obrabiany element jest umieszczany między wrzecionem a tzw. kłem (poziomą „podpórką” w kształcie stożka, pozwalającą na swobodny obrót). Tokarki kłowe dzieli się na:
- stołowe – służą do precyzyjnej obróbki małych elementów np. w przemyśle zegarmistrzowskim, optycznym, precyzyjnym i drobnej wytwórczości
- uniwersalne – używa się ich do obróbki (zgrubnej i precyzyjnej) metalowych przedmiotów i nacinania gwintów
- produkcyjne – stosowane w mało- i średnioseryjnej produkcji; charakteryzuje je dość duża prędkość i szeroki zakres zastosowań, ale nie da się nimi gwintować
- wielonożowe – używa się ich do dokładnej obróbki kilkoma nożami jednocześnie
- ciężkie – służą do wszechstronnej obróbki bardzo dużych przedmiotów (nawet sześćdziesięciotonowych[2]); można na nich: toczyć (zgrubnie), frezować rowki wpustowe i płaszczyzny, nacinać gwinty, wytaczać, wiercić itp.
- do obróbki gładkościowej – służą do obróbki wykańczającej za pomocą bardzo ostrych noży
- kopiarki – służą do kopiowania kształtu przedmiotu ze wzornika
- uchwytowe – w których obrabiany element jest trzymany w uchwycie wrzeciona. Dzieli się je na:
- poziome – automatyczne, mogą obrabiać przedmiot kilkoma narzędziami jednocześnie
- pionowe – zapewniają lepszy dostęp do obrabianego przedmiotu
- tarczowe – służą do obróbki niskich przedmiotów o dużej średnicy (tarcz, kół)
- karuzelowe – odmiana tokarki tarczowej o pionowej konstrukcji; zapewnia większą: stabilność obrabianego przedmiotu, dokładność i ergonomię
- rewolwerowe – posiadają obrotową głowicę rewolwerową, na której są umieszczone narzędzia w kolejności ich użycia; są szybkie i wydajne
- półautomaty tokarskie – cykl pracy jest zautomatyzowany, ale człowiek musi założyć i zdjąć obrabiany przedmiot
- automaty tokarskie: (jedno- oraz wielowrzecionowe) – nie potrzebują obsługi podczas pracy
- zataczarki – obrabiają zataczane zęby frezowe
- specjalne (branżowe) – ich konstrukcja jest nastawiona na obróbkę części wykorzystywanych w konkretnej gałęzi przemysłu, do której są specjalizowane (np. hutnictwo, przemysł samochodowy)
Historia tokarki[3]
[edytuj | edytuj kod]- pierwsze, prymitywne tokarki powstały prawdopodobnie w Mykenach ok. 1200 r. p.n.e., a na pewno Etruskowie znali je 700 lat p.n.e.
- w średniowieczu powszechnie stosowano tokarki napędzane kołem wodnym
- Leonardo da Vinci zaprojektował (ok. 1485 r.) tokarkę z napędem ręcznym i pierwszą tokarkę do gwintów
- prototyp automatu tokarskiego do kopiowania wynalazł Andriej Nartow w 1712 roku[4]
- w pierwszej połowie XIX w. Henry Maudlay skonstruował pierwszą całkowicie metalową tokarkę
- pierwszy automat tokarski wynalazł C. Spencer w 1870 roku[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rodzaje tokarek [online], 1 grudnia 2017 .
- ↑ Tokarka ciężka kłowa [online], www.exapro.pl [dostęp 2018-07-09] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-10] (pol.).
- ↑ Janusz Śliwka , Maszynoznawstwo ogólne i maszyny technologiczne [online], slajdy: 42, 43 i 51 [dostęp 2017-12-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-22] .
- ↑ a b Co to jest tokarka? [online], 1 grudnia 2017 .