Xinjiang
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Desert_Lop_Nur_89.00E%2C_40.30N_between_Kuruktagh_and_Astintagh.jpg/220px-Desert_Lop_Nur_89.00E%2C_40.30N_between_Kuruktagh_and_Astintagh.jpg)
Ur rannvro eus Sina eo Xinjiang (sinaeg 新疆 , pinyin Xīnjiāng "Bevenn Nevez"; ouigoureg: LFE شىنجاڭ Shinjang), anv klok: Republik Ouigourek Emren Xinjiang.
Xiju eo anv kozh ar proviñs (proviñs ar c'hornog). un anv all hag a vez implijet gant an Ouigoured eo "Turkestan ar Reter". Ürümqi eo ar gêr-benn.
Yezhoù
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Sinaeg rannyezh Mandarin an norzh a vez komzet du-se. Komzet e vez ivez an ouigoureg (ur yezh turk) met deuet eo war wel kalz diwezhatoc'h eget ar sinaeg (1000 bloaz goude ar sinaeg). A-raok e veze komzet tokharianeg met aet eo da get e bloavezhiou 1300. Yezhoù all vez komzet ivez. An tadjikeg (tost d'an afghaneg). Met, siwazh ez int rediet da studial en ouigoureg gant Bro Sina. E-pad bloavezhioù e oa bet an ouigoureg ar yezh komzet ar muiañ met bremañ eo adarre ar sinaeg ar yezh komzet ar muiañ.
Istor
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Karakorum-kirguiz-d01.jpg/220px-Karakorum-kirguiz-d01.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Tianchi_Lake.jpg/220px-Tianchi_Lake.jpg)
Abaoe pell e veve an Dokharianed (indo-europeaned) er vro pa e aloub Rouantelezh Wei ( Norzh Sina) ar rannvro e -170 a benn difenn d'an Xiongu ( pobl turc'h) da gontroliñ hent ar sidan. E 751 e koll ar Siniz Emgann Talas a-enep ul lu muzulman savet gant Tibetiz, Arabiz ha Mongoliz. 10 000 a enep 150 000. E penn kentan eo 30 000 al lu sinad met e pad an emgann e cheñch 20 000 Turc'h a zu evit sikour al lu muzulman a vo 170 000. En desped da vezan trec'h, al lu muzulman ne zistroio ket ken ken start oa an emgann ha ken kreñv oa ar Siniz. Padet en deus an emgann 5 devezh.
E 840, ur pobl turc'h : an Ouigoured o vevañ e Mongolia a zo faezhet gant ur pobl turc'h all: ar C'herghiz. Trec'hiñ a reont kuit betek ar Xinjiang ha sevel a reont ur rouantelezh. Tamm ha tamm e vo asimilet ar poblou all gante ha mont a reas da get ar yezh wir Xinjiang : an Tokharian.( marteze war-dro 1300).
Aloubet eo Xinjiang gant Gengis Khan.
E keit se e oe aloubet Sina ivez gant Mongoled (dinastiezh Yuan). A balamor da se n'int ket deuet a benn da gontrolin adarre ar provins kollet met e 1759 e teuint a-benn d'adkavout ar provins kollet agnt an dinasti Qing.
Goude 1759 e oa bet staliet atantoù sinad dreist holl en Ürümqi peogwir e oa ur c'horn aes da labourat an douar ennañ. Kresket en doa bras niver a Haned ennañ hag e 1830 e oa war dro 155 000 Han staliet.
An Ouigoured a zo o vevañ er Xinjiang met n'int nemet 7 milion ken diwar an 20 milion a dud a zo eno. An trevadenniñ kaset gant an Haned (pobl vrasañ Sina) a zo kaoz int erru ur vinorelezh en Xinjiang. E 1980, 1995 ha 1997 e oa bet emsavadegoù ha bec'h bras er vro abalamour da se.
Politikerezh
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]20 miliard a donennoù a eoul-maen zo en douar (da lavaret eo 30% eus eoul-maen Sina) hag un 10 miliard a vetradoù kub a aezhenn ivez. Un takad strategel evit ekonomiezh Sina enta.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Xinjiang_in_China_%28de-facto%29.svg/220px-Xinjiang_in_China_%28de-facto%29.svg.png)
![]() ![]() |
|||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
![]() |
中文世界門戶 Porched ar bed sinaat — 找到關於中國的頁面 Adkavit ar pennadoù a denn d'ar bed sinaat. |