خیار
خیار | |
---|---|
![]() | |
تصویر چند خیار | |
ردهبندی علمی | |
فرمانرو: | گیاهان |
(طبقهبندینشده): | گیاهان گلدار |
(طبقهبندینشده): | دولپهایهای نو |
(طبقهبندینشده): | رزیدها |
راسته: | کدوسانان |
تیره: | کدوییان |
سرده: | خربزه (سرده) |
گونه: | خیار |
نام دوبخشی | |
Cucumis sativus |
خیار، یا به فارسی افغانستان بادرنگ[۱]، گیاهی از خانوادهٔ کدوییان است. خیار ساقهای بالارونده دارد که میوهها از آن آویزان میشوند. این ساقه نیز به عنوان گیاه خوراکی استفاده میشود. خیار در واقع نوعی سبزی است.[نیازمند منبع]
توصیف
[ویرایش]ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) | |
---|---|
انرژی | ۶۵ کیلوژول (۱۶ کیلوکالری) |
3.63 g | |
قند | ۱٫۶۷ |
فیبر خوراکی | 0.5 g |
0.11 g | |
0.65 g | |
ویتامینها | درصد ارزش روزانه |
ویتامین (B۱) | ۲٪ ۰٫۰۲۷ میلیگرم |
(B۲) | ۳٪ ۰٫۰۳۳ میلیگرم |
نیاسین (B۳) | ۱٪ ۰٫۰۹۸ میلیگرم |
پانتوتنیک اسید (B۵) | ۵٪ ۰٫۲۵۹ میلیگرم |
ویتامین ب۶ | ۳٪ ۰٫۰۴ میلیگرم |
فولیک (B۹) | ۲٪ ۷ میکروگرم |
ویتامین ث | ۳٪ ۲٫۸ میلیگرم |
ویتامین کا | ۱۶٪ ۱۶٫۴ میکروگرم |
مواد معدنی | مقدار درصد ارزش روزانه |
کلسیم | ۲٪ ۱۶ میلیگرم |
آهن | ۲٪ ۰٫۲۸ میلیگرم |
منیزیم | ۴٪ ۱۳ میلیگرم |
منگنز | ۴٪ ۰٫۰۷۹ میلیگرم |
فسفر | ۳٪ ۲۴ میلیگرم |
پتاسیم | ۳٪ ۱۴۷ میلیگرم |
سدیم | ۰٪ ۲ میلیگرم |
روی | ۲٪ ۰٫۲ میلیگرم |
دیگر اجزاء | مقدار |
آب | 95.23 g |
Fluoride | ۱٫۳ µg |
| |
†درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند. |
ساقههای گیاه خیار حالت رونده دارد و دور هر تکیهگاهی میپیچد. همچنین خیار میتواند به صورت هیدروپونیک بدون ریشه در زمین رشد کند و اگر تکیه گاه نداشته باشد در سطح زمین پیچ بخورد. خیار برگهای بزرگی دارد و میتواند روی دیگر میوهها سایه بیندازد. خیار معمولاً استوانه شکل است و میتواند تا ۶۰ سانتیمتر در طول و ۱۰ سانتیمتر در قطر رشد کند. از دیدگاه گیاهشناسی، خیار یک سَته است به عبارت دیگر میوه ای است که بخش بیرونی آن سخت است و در درون هیج تقسیمبندی ندارد. اما مانند گوجه فرنگی و کدو، در آمادهسازی و خوراک با آن مانند ترهبار برخورد میشود. برپایهٔ جدول بالا ۹۵ درصد خیار آب است.
گلدهی و گردهافشانی
[ویرایش]رقمهای کمی از خیار بدون لقاح تخمک بهوجود میآیند به این معنی که میوهها بی دانهاند و برای ایجاد آنها گردهافشانی صورت نگرفتهاست. گرده افشانی برای این نوع خیار باعث کاهش کیفیت آن میشود. در آمریکا خیارها در گلخانههایی تولید میشوند که زنبور نباشد در اروپا هم در فضای باز اما در مکانهایی پرورش داده میشوند که دسترسی زنبور به آن ممکن نباشد.
به هر حال رقمهای کمی از خیار بی دانهاند بلکه بیشتر آنها دانه دارند و به گرده افشانی نیازمندند. سالانه هزاران زنبور عسل به باغهای خیار آورده میشوند تا گرده افشانی کنند البته دیگر گونههای زنبور مانند خرزنبوریان هم به گردهافشانی میپردازند. خیار گیاهی خود ناسازگار است به عبارت دیگر برای گردهافشانی در آن حتماً باید یک گیاه دیگر وجود داشته باشد تا دانهها تشکیل شوند.[۲] البته رقمهای خودسازگار هم وجود دارد اما آنها با لیمو هم خانوادهاند. از نشانههای گرده افشانی ضعیف داشتن میوههایی با ظاهری نامتعارف (گاهی دوقلو) است یا افتادن شکوفههای گیاه است.
معمولاً در خیار معمولی نخست شکوفههای نر سپس شکوفههای ماده پدید میآیند و البته شمار آنها تقریباً با هم برابر است. اگر بخش زایشی گیاه تازه باشد شکوفهها همه ماده میشوند. اما در خیار گلخانهای یا خیار درختی گلها کامل هستند؛ یعنی گلهای نر و ماده از هم جدا نیستند.[۲]
مرکز ملی اطلاعات زیستفناوری genome ID | ۱۶۳۹ |
---|---|
پلوئیدی | diploid |
Genome size | 323.99 Mb |
Sequenced اندامک | mitochondrion |
Organelle size | 244.82 Mb |
Year of completion | ۲۰۱۱ |
مواد خوراکی
[ویرایش]۱۰۰ گرم خیار با پوست خام، ۹۵ درصد آب دارد و میتواند ۶۷ کیلوژول انرژی تولید کند. مواد مغذی ضروری برای بدن در خیار چندان فراوان نیست غیر از ویتامین کا که ۱۶ درصد نیاز روزانه را تأمین میکند.
گوناگونی
[ویرایش]حدود هزاران رقم کشاورزی از خیار وجود دارد که البته همهٔ آنها خوراکی نیستند.
تاریخچه
[ویرایش]پژوهشگران معتقدند منشأ پیدایش گیاه خیار، کشور هند است که امروزه این کشور یکی از بزرگترین ذخایر ژنتیکی گیاه خیار را در اختیار دارد. بیش از سه هزار سال است که در منطقهٔ غرب آسیا کشت خیار رایج بوده و به احتمال فراوان این سبزی توسط رومیها به مردم کشورهای اروپایی معرفی شدهاست. طبق تحقیقات و مطالعات انجام شده در سطح جهان مشخص شده که منشأ خیار در کشور هند در کوهپایههای هیمالیا است و بیش از سه هزار سال در این منطقه کشت و پرورش مییابد. از هند به کشورهای یونان و روم باستان منتقل شدهاست و رومیهای باستان علاقه زیادی به این سبزی داشتهاند. سابقه کشت در فرانسه به قرن نهم میلادی و در انگلستان به قرن چهاردهم میلادی بازمیگردد، که توسط رومیان به این مناطق منتقل شدهاست. اسپانیاییها هم را به مناطق حوزه قاره آفریقا انتقال دادهاند. در کشور آمریکا نیز سابقه کشت به اواسط قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد.
با توجه به دستنوشتههای پلینی، امپراتور روم «تیبریوس» در طول فصل تابستان و زمستان از خیار به عنوان یک میوه روی میز غذای خود استفاده میکردهاست، به علت علاقه زیاد امپراتور روم به این سبزی، پرورش آن در تمامی فصول سال متداول و گلخانه مخصوصی بدین منظور تأسیس شدهاست. رومیان باستان از برگهای خیار برای درمان محل گزش عقرب، افزایش بینایی و برای دور کردن موش استفاده میکردهاند. در قرن شانزدهم میلادی کشاورزان آمریکایی با استفاده و تبادل اطلاعات با کشاورزان اسپانیایی، اقدام به تولید و تکثیر انواع گیاهان کشت شده در اروپا از جمله خیار کردند. در قرن ۱۷ میلادی علیه مصرف میوهها و سبزیجات نپخته در کشور آمریکا جنبشهایی به راه افتاد و مردم معتقد بودند نباید از سبزیجات و میوههای نپخته مصرف کرد به همین علت از خیار برای تغذیه گاوها استفاده میشد که از همین زمان اصطلاح خیار گاوی در آمریکا متداول شد.[۳]
بزرگترین تولیدکنندگان خیار در جهان
[ویرایش]پنج کشور برتر تولیدکننده خیار - سال ۲۰۲۰[۴] | |||
---|---|---|---|
کشور | میزان تولید (تن) | ||
![]() |
۷۲٬۸۰۰٬۰۰۰ | ||
![]() |
۱٬۹۰۰٬۰۰۰ | ||
![]() |
۱٬۷۰۰٬۰۰۰ | ||
![]() |
۱٬۲۰۰٫۰۰۰ | ||
![]() |
۱٬۲۰۰٫۰۰۰ | ||
در کل دنیا | ۹۱٬۳۰۰٬۰۰۰ | ||
No symbol = official figure, P = official figure, F = FAOSTAT ۲۰۰۷، * = Unofficial/Semi-official/mirror data, C = Calculated figure A = Aggregate (may include official, semi-official or estimates); |
امروزه بزرگترین تولیدکننده خیار در سطح جهان، کشور چین با بیش از ۷۹ درصد تولید جهانی خیار و خیارشور است و پس از آن کشورهای ترکیه، روسیه، ایران و مکزیک قرار دارند. تولید سالانه خیار در سراسر جهان حدود ۹۱ میلیون تُن (۹۱میلیارد کیلوگرم) برآورد شدهاست.[۳] سه گونه اصلی از خوراکی وجود دارد که شامل معمولی، ترشی و چنبر میشود.[۵]
ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) | |
---|---|
انرژی | ۶۵ کیلوژول (۱۶ کیلوکالری) |
3.63 g | |
قند | ۱٫۶۷ |
فیبر خوراکی | 0.5 g |
0.11 g | |
0.65 g | |
ویتامینها | درصد ارزش روزانه |
ویتامین (B۱) | ۲٪ ۰٫۰۲۷ میلیگرم |
(B۲) | ۳٪ ۰٫۰۳۳ میلیگرم |
نیاسین (B۳) | ۱٪ ۰٫۰۹۸ میلیگرم |
پانتوتنیک اسید (B۵) | ۵٪ ۰٫۲۵۹ میلیگرم |
ویتامین ب۶ | ۳٪ ۰٫۰۴ میلیگرم |
فولیک (B۹) | ۲٪ ۷ میکروگرم |
ویتامین ث | ۳٪ ۲٫۸ میلیگرم |
ویتامین کا | ۱۶٪ ۱۶٫۴ میکروگرم |
مواد معدنی | مقدار درصد ارزش روزانه |
کلسیم | ۲٪ ۱۶ میلیگرم |
آهن | ۲٪ ۰٫۲۸ میلیگرم |
منیزیم | ۴٪ ۱۳ میلیگرم |
منگنز | ۴٪ ۰٫۰۷۹ میلیگرم |
فسفر | ۳٪ ۲۴ میلیگرم |
پتاسیم | ۳٪ ۱۴۷ میلیگرم |
سدیم | ۰٪ ۲ میلیگرم |
روی | ۲٪ ۰٫۲ میلیگرم |
دیگر اجزاء | مقدار |
آب | ۹۵٫۲۳ |
فلورید | ۱٫۳ µg |
| |
†درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند. منبع: مرکز داده غذای وزارت کشاورزی آمریکا |
نگارخانه
[ویرایش]-
یک خیار اسکاندیناویایی برش خورده.
-
یک خیار زرد هندی.
-
خیار لیمویی
-
«دوساکای» یک نوع خیار گرد زردرنگ است که در بازار گونتور هند پیدا میشود.
-
خیار رنده شده.
-
گل خیار
-
خیار برش خورده برای تزئین.
-
خیار سنتی زمینی(بوتهای) شهریار
منابع
[ویرایش]- ↑ jomhornews.com (۲۰۲۴-۰۱-۰۹). «جمهور - چه کسانی باید از خوردن بادرنگ پرهیز کنند؟». خبرگزاری جمهور. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۰۴.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Nonnecke, I.L. (1989). Vegetable Production. Springer. ISBN 978-0-442-26721-6.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ امیری خوریه، محمدمهدی. مقاله بررسی خیار. ضمیمه دانش، روزنامه اطلاعات.1392/10/14
- ↑ «FAOSTAT». www.fao.org. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۷-۰۳.
- ↑ امیری خوریه، محمدمهدی. مقاله بررسی خیار. ضمیمه دانش، روزنامه اطلاعات.1392/10/14
- Doijode, S. D. (2001). Seed storage of horticultural crops. Haworth Press. ISBN 1-56022-901-2
- محمد معین، فرهنگ معین (مالکیت عمومی) نشر سرایش شابک ۹۶۴-۹۲۰۳۵-۶-۷
پیوند به بیرون
[ویرایش]- "Cucumis sativus". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک. Retrieved January 30 2006.
{{cite web}}
: Check date values in:|accessdate=
(help) - Plant profile at the Plants Database (http://plants.usda.gov/) - shows classification and distribution by US state.
History links and bibliographic references
- A very brief history of the cucumber in America
- Cucumber as health food
- Ancient history of the cucumber
- A brief article on cucumber history
- Several plants listed from a work by Pliny the Elder
- Source noting cucumbers in Ur in 3000 BC
- Asnapium: An Inventory of One of Charlemagne's Estates, c. ۸۰۰
- The Domesday Book
- The Bible
- Gilgamesh (the epic Sumerian poem)
- Sir Kenelm Digby's Closet
- Encyclopedia Brittanica
- The Complete Cucumber by Caroline Francis
- Cucumbers by Bob Adams Publishers
- Selected Themes and Icons from Medieval Spanish Literature: of Berards, Shoes, Cucumbers and Leprosy by John R. Burt
- Origin of Cultivated Plants by Alphonse de Candolle
- The Natural History of Pliny (Book XX primarily, with a reference to Tiberius eating them in Book XIX, Chapter ۲۳)
- Bioresource Technology, Volume 98, Issue 1, January 2007, Pages ۲۱۴–۲۱۷