Bitwa pod Ozieryszczami
Wojna polsko-bolszewicka | |||
Czas |
11 lipca 1920 | ||
---|---|---|---|
Miejsce |
pod Ozieryszczami[a] | ||
Terytorium | |||
Przyczyna |
ofensywa Frontu Zachodniego | ||
Wynik |
zwycięstwo Sowietów | ||
Strony konfliktu | |||
| |||
Siły | |||
| |||
Straty | |||
|
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Bitwa_auta_1920.png/250px-Bitwa_auta_1920.png)
Bitwa pod Ozieryszczami – część wielkiej bitwy nad Autą. Walki polskiego 31 pułku Strzelców Kaniowskich z sowiecką 81 Brygadą Strzelców w czasie lipcowej ofensywy Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego w okresie wojny polsko-bolszewickiej.
Położenie wojsk przed bitwą
[edytuj | edytuj kod]- Polskie ugrupowanie obronne
1 Armia gen. Gustawa Zygadłowicza dysponowała 34 000 żołnierzy i 186 działami. Ugrupowana była w sposób następujący[2]:
- Na lewym skrzydle, w przesmyku między Dźwiną i jeziorem Jelnia, rozwinęła się grupa ppłk. Jerzego Sawy-Sawickiego w składzie 33 pułk piechoty, III batalion 155 pułku piechoty, dywizjon 18 pułku ułanów i 3 baterie artylerii[3].
- grupa gen. Lucjana Żeligowskiego w składzie 8. i 10 Dywizja Piechoty broniła się w centrum ugrupowania i osłaniała kierunek Hermanowicze – Wilno.
- Prawe skrzydło armii stanowiła grupa gen. Władysława Jędrzejewskiego w składzie 7 Brygada Rezerwowa i IX Brygada Piechoty.
- Armia Czerwona
Front Zachodni Michaiła Tuchaczewskiego liczył około 150–160 tys. żołnierzy i dysponował 772 działami[4][b].
- Plan natarcia wojsk sowieckich
Plan Michaiła Tuchaczewskiego zakładał dwustronne oskrzydlenie polskiej 1 Armii gen. Zygadłowicza, okrążenie jej i zniszczenie w rejonie Łużki – Głębokie[7][8].
W tym celu:
- 4 Armia Jewgienija Siergiejewa w składzie 12., 18. i 3 Dywizja Strzelców oraz 164 BS z 3 Korpusem Kawalerii Gaja w składzie 10. i 15 DK miała nacierać między Dźwiną a Dzisną, przez Dryhucze – Szarkowszczyznę – Hermanowicze i rozbić lewe skrzydło polskiej 1 Armii.
- 3 Armia Władimira Łazarewicza w składzie 5., 6., 21. i 56 Dywizja Strzelców otrzymała zadanie uderzyć od południa przez Dokszyce –Parafianowo i rozbić prawe skrzydło wojsk gen. Zygadłowicza.
- 15 Armia Augusta Korka w składzie 4., 11., 15., 16., 33. i 54 Dywizja Strzelców miała wykonać w centrum uderzenie pomocnicze, wiązać oddziały polskie walką i uniemożliwić przerzucenie odwodów na zagrożone skrzydła[4][9].
- 16 Armia Sołłohuba oraz Grupa Mozyrska Tichona Chwiesina miały związać siły polskiej 4 Armii i Grupy Poleskiej[10].
Całością sił uderzeniowych dowodził dowódca Frontu Zachodniego Michaił Tuchaczewski[11].
Przebieg bitwy
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/A.Przybylski_-_Szkic_nr_20.jpg/240px-A.Przybylski_-_Szkic_nr_20.jpg)
Wojna Polska 1918–1921[12]
W ostatnich dniach czerwca 1920 z Wileńszczyzny do Mińska przybył 31 pułk Strzelców Kaniowskich. Początkowo stanowił odwód wojsk gen. Szeptyckiego[13]. 4 lipca wojska Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczęły natarcie[2]. Trzy armie sowieckie uderzyły na polską 1 Armię i przełamały jej obronę. 5 lipca na rozkaz dowódcy frontu gen. Szeptyckiego, 1 Armia przystąpiła do odwrotu na linię Milcza – Budsław – Postawy – Koziany[14]. Front polski nad Autą został przełamany, a sowieckie dywizje parły na zachód.
Sowiecka 3 Armia skierowana została na Mińsk. 7 lipca, dywizje sowieckiej 16 Armii zaatakowały stojącą nad Berezyną 2 Dywizję Piechoty Legionów[15]. W celu wsparcia oddziałów 2 Dywizji Piechoty Legionów, pułk został przydzielony do grupy płk. Żymierskiego i 7 lipca bataliony przegrupowały się do Żodzina i obsadziły pozycje obronne. III batalion stanowił odwód 10 pułku piechoty. Przez kolejne dni bataliony prowadziły działania opóźniające w kierunku Mińska[16]. W tym czasie nieprzyjaciel wprowadził do walki odwodową 27 Dywizję Strzelców Witowta Putny z zadaniem natarcia wzdłuż traktu i linii kolejowej w kierunku na Mińsk[17][18].
10 lipca bataliony 31 pp przybyły do Mińska. II batalion obsadził linię byłych okopów niemieckich, a III batalion wysłany został na pomoc 2 pułkowi piechoty Legionów i zajął stanowiska pod Ozieryszczami[19].
Na skutek niepomyślnego rozwoju sytuacji na froncie, dowództwo polskie zrezygnowało z planowanej obrony Mińska i nocą z 10 na 11 lipca zarządziło odwrót. Rozkazy nie dotarły jednak na czas do III batalionu, a rano 11 lipca pozycję batalionu zaatakowała 81 Brygada Strzelców. Kontratakowały 9 i 11 kompanie. Poniosły przy tym ogromne straty. 9 kompania prawie cała wyginęła[18]. Zginął między innymi jej dowódca ppor. Wiktor Kloss, a ciężko ranny został ppor. Konstanty Jankowski. Z pozostałych kompanii ciężko ranni zostali por. Bronisław Golub oraz ppor. Janusz Dobrski. Uratowano jednak broń maszynową, po czym zdziesiątkowany batalion wycofał się w okoliczne bagna i lasy[19].
Bilans walk
[edytuj | edytuj kod]Walka zakończyła się przegraną III/31 pułku Strzelców Kaniowskich. Batalion stracił około dwustu żołnierzy. Jego postawę docenił dowódca sowieckiej 27 Dywizji Strzelców Witowt Putna, pisząc we wspomnieniach o „nadzwyczajnym” oporze Polaków pod tą miejscowością[18].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Odziemkowski 1998 ↓, s. 305.
- ↑ a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 21.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 107.
- ↑ a b Odziemkowski 2004 ↓, s. 20.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 209.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 208.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 17.
- ↑ Laskowski (red.) 1931 ↓, s. 161.
- ↑ Piłsudski i Tuchaczewski 1989 ↓, s. 172.
- ↑ Odziemkowski 2013 ↓, s. 62.
- ↑ Cisek, Paduszek i Rawski 2010 ↓, s. 47.
- ↑ Przybylski 1930 ↓.
- ↑ Libert 1928 ↓, s. 22.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 103.
- ↑ Sitko 1928 ↓, s. 33.
- ↑ Libert 1928 ↓, s. 22–23.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 240.
- ↑ a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 305.
- ↑ a b Libert 1928 ↓, s. 23.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
- Otton Laskowski (red.): Encyklopedia wojskowa. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, 1931.
- Feliks Libert: Zarys historii wojennej 31-go pułku Strzelców Kaniowskich. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon bitew polskich 1914 – 1920. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-85621-46-6.
- Janusz Odziemkowski. Bitwa nad Autą, 4–6 lipca 1920 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 14(65)/1 (243), s. 51-74, 2013. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 0043-7182.
- Józef Piłsudski, Michaił Tuchaczewski: „Rok 1920”. „Pochód za Wisłę”. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1989. ISBN 83-218-0777-1.
- Adam Przybylski: Wojna polska 1918–1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930.
- Wiesław Wysocki (red.): Szlakiem oręża polskiego; vademecum miejsc walk i budowli obronnych. T. 2, poza granicami współczesnej Polski. Warszawa: Wydawnictwo „Gamb”, 2005. ISBN 83-7399-050-X.