Serce Jezusa
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Sagrado_Cora%C3%A7%C3%A3o_de_Jesus_-_escola_portuguesa%2C_s%C3%A9culo_XIX.png/220px-Sagrado_Cora%C3%A7%C3%A3o_de_Jesus_-_escola_portuguesa%2C_s%C3%A9culo_XIX.png)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/S_CORDIS_IESU_SEVEREN-ENTE.jpg/220px-S_CORDIS_IESU_SEVEREN-ENTE.jpg)
(Henri Van Severen, ok. 1900)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/All_Saints_Catholic_Church_%28St._Peters%2C_Missouri%29_-_stained_glass%2C_sacristy%2C_Sacred_Heart_detail.jpg/220px-All_Saints_Catholic_Church_%28St._Peters%2C_Missouri%29_-_stained_glass%2C_sacristy%2C_Sacred_Heart_detail.jpg)
Serce Jezusa (Najświętsze Serce Pana Jezusa, Serce Jezusowe, Serce Boże, Boskie Serce) – mistyczna Skarbnica[1], obiekt kultu w katolicyzmie. Cześć Sercu Jezusa Chrystusa oddawana jest jako symbolowi Bożej Miłości do człowieka.
Źródła biblijne
[edytuj | edytuj kod]Do Bożego serca odwołują się fragmenty Starego Testamentu[2]:
Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Panem jedynym. Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił. Niech pozostaną w twym sercu te słowa, które ja ci dziś nakazuję. Pwt 6, 4-6[3]
Miłowałem Izraela, gdy jeszcze był dzieckiem, i syna swego wezwałem z Egiptu. (...) A przecież Ja uczyłem chodzić Efraima, na swe ramiona ich brałem; oni zaś nie rozumieli, że troszczyłem się o nich. Pociągnąłem ich ludzkimi więzami, a były to więzy miłości. Oz 11, 1. 3-4[4]
Uleczę ich niewierność i umiłuję ich z serca, bo gniew mój odwrócił się od nich. Oz 14, 5[5]
Ukochałem cię odwieczną miłością, dlatego też zachowałem dla ciebie łaskawość. (...) Oto nadchodzą dni - wyrocznia Pana - kiedy zawrę z domem Izraela i z domem judzkim nowe przymierze. (...) Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa i wypiszę na ich sercu. Jr 31, 3. 31. 33[6]
Tajemnica Serca Jezusa bierze swój początek z nauki Jezusa płynącej m.in. z przypowieści[7] w Ewangeliach. Szczególnymi momentami inspirującymi ten kult była scena z Ostatniej Wieczerzy, w której jeden z apostołów, św. Jan skłonił swoją głowę ku Sercu Jezusa:
Jeden z uczniów Jego – ten, którego Jezus miłował – spoczywał na Jego piersi (J 13, 23).
oraz przebicie włócznią Serca Jezusa przez jednego z żołnierzy po śmierci Jezusa na Krzyżu:
Tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił Mu bok i natychmiast wypłynęła krew i woda (J 19, 34).
Historia kultu
[edytuj | edytuj kod]Zwolennicy Kultu Bożego Serca podają, że rozwijał się on od samego początku chrześcijaństwa, a jego pierwszymi czcicielami byli Maryja i apostołowie[2]. Serce Jezusa szczególnym kultem obdarzali święci[2][8]:
Gdy w XVII wieku Kościół katolicki chciał się przeciwstawić poglądom jansenistów, zaczął powoływać się na miłość Jezusa do ludzi[8].
|
Szczególnymi postaciami związanymi z tym kultem są św. Jan Eudes, św. Małgorzata Maria Alacoque[9], św. Klaudiusz de la Colombière, bł. Bernard Franciszek de Hoyos oraz bł. Maria od Boskiego Serca Droste zu Vischering. Prekursorem kultu w Europie był jednak – wcześniej od nich działający – polski jezuita Kasper Drużbicki, autor łacińskiego traktatu Meta cordium Cor Jesu[10].
Objawienia Małgorzaty Alacoque
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Margareta_maria_alacoque.jpg/220px-Margareta_maria_alacoque.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Maria_Droste_zu_Vischering_and_the_Sacred_Heart_of_Jesus.jpg/220px-Maria_Droste_zu_Vischering_and_the_Sacred_Heart_of_Jesus.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/HerzJesu_mit_Droste_zu_Vischering_und_MMA.jpg/220px-HerzJesu_mit_Droste_zu_Vischering_und_MMA.jpg)
W latach 1673–1689 św. Małgorzacie osiemdziesięciokrotnie[11] ukazywał się Chrystus z Sercem na piersiach przebitym i opasanym cierniową koroną, z którego wytryskują płomienie miłości, a w ich centrum jest krzyż. Podczas objawień Chrystus zapewnił ją o nieskończonym Miłosierdziu dla ludzi. Spośród licznych objawień wyróżnia się cztery tzw. wielkie objawienia[11][12]:
![]() | ||
Objawienie | Data | Wypowiedź Jezusa |
I | 27 grudnia 1673 | Moje Boskie Serce tak płonie miłością ku ludziom, że nie może dłużej utrzymać tych płomieni gorejących zamkniętych w moim łonie. Ono pragnie rozlać je za twoim pośrednictwem i wzbogacić ludzi swymi Bożymi skarbami. W nim znajdą wszystko czegokolwiek będzie im potrzeba dla ratowania swych dusz z przepaści zguby. |
II | 1674[13] | To nabożeństwo jest ostatnim wysiłkiem Jego miłości i będzie dla ludzi jedynym ratunkiem w ostatnich czasach.” Będzie jakby „odkupieniem miłosnym, oswobodzeniem ich z mocy księcia ciemności.” Będzie „pewnego rodzaju słodką wolnością dla nas w królestwie Jego miłości. |
III | 2 lipca 1674[11] | Oto Serce, które tak umiłowało ludzi, a w zamian za to otrzymuje niewdzięczność, wzgardę i zapomnienie. Sprawia mi to przykrzejszą udrękę niż wszystko, co wycierpiałem w czasie mej męki: a to tak dalece, że jeśliby mnie choć trochę ukochano, to za nic bym sobie uważał wszystko, co wycierpiałem dla ludzi i pragnąłbym, o ile byłoby to możliwe, uczynić dla nich jeszcze więcej; lecz oni na wszystkie moje wysiłki czynienia im dobrze odpowiadają oziębłością i wzgardą Żebyś zaś mogła Mi towarzyszyć w tej pokornej modlitwie, jaką Ja wówczas zanosiłem do Ojca, wstaniesz pomiędzy jedenastą a dwunastą godziną w nocy, upadniesz na twarz i spędzisz ze mną jedną godzinę; będziesz wzywała Bożego Miłosierdzia dla uproszenia przebaczenia grzesznikom i będziesz starała się osłodzić Mi choć trochę gorycz, jakiej doznawałem z powodu opuszczenia mnie przez uczniów... Obiecuję w nadmiarze Miłosierdzie Serca Mego, że Jego Miłość wszechpotężna udzieli wszystkim, którzy komunikować będą przez dziewięć pierwszych piątków miesiąca z rzędu, łaski pokuty ostatecznej, że nie umrą w stanie niełaski ani bez sakramentów świętych i że Moje Serce będzie dla nich bezpieczną ucieczką w ostatniej godzinie ich życia. |
IV | 13–20 czerwca 1675[11] | Oto Serce, które ogromnie umiłowało ludzi, że niczego nie szczędziło, aż do zupełnego wyniszczenia Siebie, dla okazania im Swej miłości, a jednak w zamian za to doznaje od większości ludzi gorzkiej niewdzięczności, wzgardy, nieuszanowania, lekceważenia, oziębłości i świętokradztw, jakie Mi oddają w tym Sakramencie Miłości. Lecz najbardziej boli Mnie to, że w podobny sposób obchodzą się ze Mną serca służbie Mojej szczególniej poświęcone. Dlatego żądam, żeby pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała był odtąd poświęcony, jako osobne święto na uczczenie Mojego Serca i wynagrodzenia mi przez Komunię Świętą i inne praktyki pobożne zniewag, jakich doznaję, gdy wystawiony Jestem na ołtarzach. W zamian za to obiecuję ci, że Serce Moje wyleje hojne łaski na tych wszystkich, którzy w ten sposób oddadzą Mu cześć lub przyczynią się do rozszerzenia Jego święta. |
Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa
[edytuj | edytuj kod]Niezwłocznie po objawieniach św. Małgorzaty zakon sióstr wizytek podjął starania w Stolicy Apostolskiej, w celu uczczenia Bożego Serca. Na prośbę biskupów francuskich po raz pierwszy Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa obchodzono 20 października 1672[14]. Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa, przypadająca w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała, została ustanowiona przez papieża Klemensa XIII, 6 lutego 1765[15], początkowo dla Królestwa Polskiego, w wyniku zgody papieża na skierowany do niego memoriał biskupów polskich. Uroczystość tę rozszerzył na cały kościół dopiero papież Pius IX, 23 sierpnia 1856[14].
Następnie papież Leon XIII w encyklice z 25 maja 1899 Annum Sacrum – O poświęceniu się ludzi Najświętszemu Sercu Jezusowemu[16], zaproponował poświęcenie wszystkich ludzi Bożemu Sercu, który to akt został dokonany 11 czerwca przez duchowieństwo i wiernych na całym świecie. Za jego pontyfikatu, u schyłku XIX wieku zapoczątkowano zwyczaj poświęcenia się Sercu Jezusowemu, specjalnymi aktami w postaci intronizacji, do upowszechnienia której przyczynili się m.in. peruwiańczyk o. Mateo Crawley-Boevey[17] czy polska Służebnica Boża Rozalia Celakówna.
Również następni papieże zwracali uwagę na kult Bożego Serca swoimi encyklikami: Pius XI w encyklice z 8 maja 1928 Miserentissimus Redemptor – O powszechnym obowiązku wynagradzania Najświętszemu Sercu Jezusa[18] i Pius XII w encyklice z 15 maja 1956 Haurietis aquas – O kulcie Najświętszego Serca Jezusa[14].
W Kościele rzymskokatolickim i niektórych Kościołach starokatolickich czasem szczególnym jest miesiąc czerwiec, poświęcony krzewieniu kultu i nabożeństwa ku Najświętszemu Sercu Pana Jezusa[19]. Święto Najświętszego Serca Pana Jezusa jest szczególnie obchodzone w Kościele rzymskokatolickim, polskokatolickim oraz mariawityzmie[20].
Serce Jezusa i naród polski
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Serca_Jezusowego_w_Krakowie_przy_ul._Kopernika.jpg/220px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Serca_Jezusowego_w_Krakowie_przy_ul._Kopernika.jpg)
Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa znany był już na początku istnienia państwa polskiego, czego wyrazem jest Modlitewnik Gertrudy zawierający modlitwy do Rany boku Chrystusa[21].
Naród polski został trzykrotnie poświęcony Sercu Jezusowemu. Po raz pierwszy 27 lipca 1920 przez biskupów na Jasnej Górze, następnie 3 czerwca 1921 na Małym Rynku w Krakowie oraz 28 października 1951 we wszystkich polskich kościołach[10]. Szczególnym miejscem czci Bożego Serca w Polsce jest bazylika Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Kopernika 26 w Krakowie, będąca hołdem narodu polskiego składanym Bożemu Sercu[22].
Zgromadzenia zakonne
[edytuj | edytuj kod]W duchowości wielu zgromadzeń zakonnych przewodnią myślą jest idea kultu Bożego Serca takich zgromadzeń jak:
Duchowość Bożego Serca jest obecna wśród wspólnot świeckich:
- Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa
- wspólnoty intronizacyjne[23]
- Apostolstwo Modlitwy[24]
- Sercańska Rodzina Świeckich[25]
Formy kultu
[edytuj | edytuj kod]W katolicyzmie kult Serca Jezusowego przejawia się:
- w odprawianiu nabożeństwa czerwcowego do Najświętszego Serca Pana Jezusa[26]
- w ustanowieniu uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa
- w odprawianiu pierwszych piątków miesiąca[27]
- w nabożeństwie Godziny Świętej[28]
- w odmawianiu litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa, nowenny do Najświętszego Serca Pana Jezusa i koronki do Najświętszego Serca Pana Jezusa[29][30]
- w śpiewaniu pieśni do Serca Jezusowego[31][32] czy Godzinek o Najświętszym Sercu Pana Jezusa[33]
Kult Bożego Serca pielęgnowany jest przez wydawaną prasę katolicką (m.in. w Polsce: siostry wizytki wydają „Wiadomości”[34], ojcowie sercanie „Czas Serca”[35] oraz ojcowie jezuici „Posłaniec Serca Jezusowego”).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Chrystus Król – inny tytuł Jezusa Chrystusa
- Ojcowie Najświętszych Serc
- Bractwo Serca Jezusowego, Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa – stowarzyszenia wiernych
- Szkaplerz Najświętszego Serca Jezusa, Tarcza Serca Jezusowego – sakramentalia
- Dzieło Osobistego Poświęcenia się Najświętszemu Sercu Jezusowemu
- Miłosierdzie Boże
- Serce Maryi
- Zobacz też kategorie:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dufour 2008 ↓, s. 70–79.
- ↑ a b c Historia Kultu Najświętszego Serca Jezusowego [online], mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl [dostęp 2015-10-25] .
- ↑ Księga Powtórzonego Prawa [online] .
- ↑ Księga Ozeasza - rozdział 11 [online] .
- ↑ Księga Ozeasza - rozdział 14 [online] .
- ↑ Księga Jeremiasza - rozdział 31 [online] .
- ↑ Daniel-Rops i Starowieyska-Morstinowa 1987 ↓, s. 191–194.
- ↑ a b Daniel-Rops i Starowieyska-Morstinowa 1987 ↓, s. 250–256.
- ↑ Św. Jan Eudes i św. Małgorzata Maria Alacoque [online], liturgia.wiara.pl [zarchiwizowane z adresu 2013-05-11] .
- ↑ a b Nasza Arka 2001 ↓, s. 15.
- ↑ a b c d Stanisław Hołodok , ŚWIĘTA MAŁGORZATA MARIA ALACOQUE [online], opoka.org.pl [zarchiwizowane z adresu 2023-02-10] .
- ↑ Objawienie Najświętszego Serca Jezusowego skierowane do całej ludzkości przez świętą Małgorzatę Alacoque [online], mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl [dostęp 2015-10-25] .
- ↑ Jan Machniak , Nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusowego, [w:] Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych [online], karmel.pl [zarchiwizowane z adresu 2011-09-25] .
- ↑ a b c Pius XII, Haurietis aquas, opoka.org.pl, 15 maja 1956 [zarchiwizowane z adresu 2022-08-13] .
- ↑ Podręcznik Godziny Obecności przy Sercu Jezusa 1998 ↓, s. 56.
- ↑ Leon XIII, Encyklika ''Annum sacrum'', duchprawdy.com, 25 maja 1899 [zarchiwizowane z adresu 2015-03-17] .
- ↑ Crawley-Boevey 1957 ↓.
- ↑ Pius XI, Encyklika Misserentissimus Redemptor, opoka.org.pl, 8 maja 1928 [zarchiwizowane z adresu 2022-08-10] .
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 9.
- ↑ Święta czerwcowe w Kościołach Polskiej Rady Ekumenicznej [online], Polska Rada Ekumeniczna [dostęp 2024-06-07] (pol.).
- ↑ Dariusz Brozio , Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa w świetle kazań ks. Kazimierza Hamerszmita, „Studia Ełckie”, 10, 2008, s. 311 [zarchiwizowane z adresu 2022-12-06] .
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 18.
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 14.
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 17.
- ↑ Sercańska Rodzina Świeckich, [w:] Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego [online], sercanki.org.pl [dostęp 2023-04-19] .
- ↑ Nabożeństwo Najświętszego Serca Pana Jezusa. (PDF) [online], liturgicalcenter.org [zarchiwizowane z adresu 2021-05-10] .
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 4.
- ↑ Nasza Arka 2001 ↓, s. 7.
- ↑ Koronki do Najświętszego Serca Pana Jezusa, [w:] Różańce i Koronki [online], rozance-i-koronki.blogspot.com [zarchiwizowane z adresu 2019-12-28] .
- ↑ Przez Serce, z Sercem i w Sercu Jezusa 1995 ↓.
- ↑ Pieśni do Serca Jezusa, [w:] Śpiewnik ks. Siedleckiego [online], spiewniksiedleckiego.pl [dostęp 2023-04-19] .
- ↑ PIEŚNI DO SERCA PANA JEZUSA [online], katolickapolonia.com [zarchiwizowane z adresu 2022-03-30] .
- ↑ Godzinki o Najświętszym Sercu Pana Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa [online], strazhonorowa.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-03-11] .
- ↑ Czasopismo „Wiadomości”, [w:] Wydawnictwo Arcybractwa Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa [online], strazjezusa.pl [dostęp 2019-04-28] .
- ↑ Czas SERCA, dwumiesięcznik dla rodzin [online], czasserca.pl [dostęp 2019-04-28] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mateo Crawley-Boevey , Jezus Król miłości, wyd. IV, Poznań: Nakładem „Mszy Świętej”, 1957, OCLC 844681802 .
- Henri Daniel-Rops , Zofia Starowieyska-Morstinowa , Dzieje Chrystusa, wyd. 6, Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1987, ISBN 83-211-0691-9, OCLC 749231495 .
- Gérard Dufour , W szkole Serca Jezusowego ze Świętą Małgorzatą Marią: droga duchowa, Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2008, ISBN 978-83-7519-055-7, OCLC 749975773 .
- Najświętsze Serca Jezusa, „Nasza Arka. Miesięcznik rodzin katolickich”, Kraków: Wydawnictwo AZ SC, czerwiec 2001, ISSN 1640-615X [zarchiwizowane z adresu 2017-06-26] .
- Podręcznik Godziny Obecności przy Sercu Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa, Kraków: Siostry Wizytki, 1998, ISBN 83-86733-15-2, OCLC 749212107 .
- Przez Serce, z Sercem i w Sercu Jezusa, [w:] Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa, Kraków: Klasztor Sióstr Wizytek, 1995, ISBN 83-86733-10-1, OCLC 867964383 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Serce Jezusa (materiały biblioteki), [w:] Polska biblioteka cyfrowa POLONA [online], polona.pl [dostęp 2018-05-12] .
- Najświętsze Serce Jezusa [online], serce-jezusa.com [zarchiwizowane z adresu 2017-06-15] .
- Kult Najświętszego Serca Jezusowego [online], mtrojnar.rzeszow.opoka.org.pl, 3 czerwca 2005 [dostęp 2015-11-12] .
- Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa, [w:] Internetowa Liturgia Godzin [online], brewiarz.pl, 3 czerwca 2013 [dostęp 2015-11-12] .