móc
móc (język polski)
[edytuj]- znaczenia:
czasownik modalny nieprzechodni
- (1.1) być w stanie coś wykonać, zrobić
- (1.2) mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
- (1.3) mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się
- odmiana:
- (1.1-3)
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik móc czas teraźniejszy mogę możesz może możemy możecie mogą czas przeszły m mogłem mogłeś mógł mogliśmy mogliście mogli ż mogłam mogłaś mogła mogłyśmy mogłyście mogły n mogłom mogłoś mogło pozostałe formy czas przyszły m będę mógł,
będę mócbędziesz mógł,
będziesz mócbędzie mógł,
będzie mócbędziemy mogli,
będziemy mócbędziecie mogli,
będziecie mócbędą mogli,
będą mócż będę mogła,
będę mócbędziesz mogła,
będziesz mócbędzie mogła,
będzie mócbędziemy mogły,
będziemy mócbędziecie mogły,
będziecie mócbędą mogły,
będą mócn będę mogło,
będę mócbędziesz mogło,
będziesz mócbędzie mogło,
będzie mócczas zaprzeszły m mogłem był mogłeś był mógł był mogliśmy byli mogliście byli mogli byli ż mogłam była mogłaś była mogła była mogłyśmy były mogłyście były mogły były n mogłom było mogłoś było mogło było tryb przypuszczający m mógłbym,
byłbym mógłmógłbyś,
byłbyś mógłmógłby,
byłby mógłmoglibyśmy,
bylibyśmy moglimoglibyście,
bylibyście moglimogliby,
byliby mogliż mogłabym,
byłabym mogłamogłabyś,
byłabyś mogłamogłaby,
byłaby mogłamogłybyśmy,
byłybyśmy mogłymogłybyście,
byłybyście mogłymogłyby,
byłyby mogłyn mogłobym,
byłobym mogłomogłobyś,
byłobyś mogłomogłoby,
byłoby mogłoimiesłów przymiotnikowy czynny m mogący, niemogący ż mogąca, niemogąca mogące, niemogące n mogące, niemogące imiesłów przysłówkowy współczesny mogąc, nie mogąc
- przykłady:
- (1.1) (Ja) mogę to zrobić, jeśli (ty) chcesz.
- (1.1) Nie mógłbym skrzywdzić Zosi.
- (1.2) Przepraszam, ale nie może pan tu wejść. To zabronione.
- (1.3) (My) możemy jeszcze to kupić, jeśli (my) mamy pieniądze.
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- związki frazeologiczne:
- chcieć, a nie móc, to piekło[2] • chcieć to móc • gdzie diabeł nie może, tam babę pośle • jakby chciał, a nie mógł • jak cię mogę • jeden ojciec dziesięć synów wychowa, a dziesięć synów jednego ojca żywić nie mogą • jedna matka dziesięć synów wychowa, a jednej matki dziesięć synów żywić nie mogą • można nim żaby miśkować • młody może umrzeć, a stary musi
- etymologia:
- uwagi:
- formy trybu rozkazującego („móż”), bezosobnika („możono”) oraz odsłownika/gerundium (rzeczownik odczasownikowy: „możenie”) są dziś nieużywane[3][4]
- zobacz też: może • można
- tłumaczenia:
- angielski: (1.1) can; (1.2) may; (1.3) might, could
- arabski: (1.1) استطاع, أمكن
- baskijski: (1.1) ahal izan
- białoruski: (1.1) магчы
- chiński standardowy: (1.1) 会 (huì), 能 (néng); (1.2) 能 (néng)
- czeski: (1.1) moct
- dolnołużycki: (1.1) móc
- duński: (1.1) kunne; (1.2) måtte (gerne); (1.3) kunne
- esperanto: (1.1) povi; (1.2) povi; (1.3) povi
- fiński: (1.1) voida
- francuski: (1.1) pouvoir; (1.2) pouvoir; (1.3) pouvoir
- hiszpański: (1.1) poder; (1.2) poder; (1.3) poder
- islandzki: (1.1) geta, megna, mega; (1.2) mega; (1.3) geta
- japoński: (1.1) ことができる (koto ga dekiru)
- jidysz: (1.1) קענען (kenen); (1.2) מעגן (megn), (nie móc) ניט טאָרן (nit torn)
- kataloński: (1.1) poder
- litewski: (1.1) galėti
- łaciński: (1.1) possum
- łotewski: (1.1) varēt
- niderlandzki: (1.1) kunnen
- niemiecki: (1.1) können; (1.2) dürfen; (1.3) können (sein)
- nowogrecki: (1.1) μπορώ; (1.2) μπορώ; (1.3) μπορώ
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)
- rosyjski: (1.1) мочь; (1.2) мочь; (1.3) мочь
- rumuński: (1.1) putea
- starogrecki: (1.1) δύναμαι
- szwedzki: (1.1) kunna; (1.2) få, kunna
- ukraiński: (1.1) могти
- wenedyk: (1.1) pocier
- wilamowski: (1.1) kynna; (1.2) diyffa
- włoski: (1.1) potere; (1.2) potere
- wolof: (1.1) mën
- źródła:
- ↑ Andrzej Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku, Warszawa 2000.
- ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 4/1951, s. 1.
- ↑
Hasło „móc” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
- ↑
Hasło „móc” w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Zbigniew Bronk, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
móc (język dolnołużycki)
[edytuj]- wymowa:
- znaczenia:
czasownik
- (1.1) móc
rzeczownik, rodzaj żeński
- odmiana:
- ter. lm móžom (mógu), móžoš, móžo du móžomej, móžotej, móžotej lm móžomy, móžośo, mógu; przesz. mógł; przecz. njamógu
- przykłady:
- (1.1) Kak móžom se wobźěliś? Móžoš na pś. na „cerwjene linki” dołojce kliknuś a prědne gronidła pisaś. → Jak mogę wziąć udział? Możesz np. kliknąć na „czerwone linki” niżej i pisać pierwsze hasła. (dolnołużycka Wikipedia)
- (1.1) Z Dolnoserbskego gymnazija njepśijźo dosć zapalonych procowarjow a gymnazij taku funkciju teke społniś njamóžo. → Z dolnołużyckiego gimnazjum nie przyjdzie dość zapalonych pracowników i gimnazjum takiej funkcji też spełnić nie może. (Z Internetu)
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- źródła: